OpenAI แจก ChatGPT รุ่นท็อป ให้นักวิจัย 1 แสนคนใช้ฟรี เริ่มโครงการที่สหรัฐฯ ยุโรป เกาหลีใต้ก่อน

OpenAI เปิดโครงการที่จะยกโมเดล AI แนวหน้าที่สุดของบริษัทให้นักวิจัยในมหาวิทยาลัยใช้ฟรีถึง 100,000 คนภายในปี 2027 พร้อมทั้งชุดเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์อีกยาวเหยียด ตั้งแต่การวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมไปจนถึงการเขียนข้อเสนอขอทุนวิจัย เป้าหมายที่บริษัทประกาศชัดเจนคือไม่อยากให้ประโยชน์ของ AI ระดับแนวหน้ากระจุกตัวอยู่แค่ในบริษัทใหญ่หรือแล็บที่มีทุนหนาไม่กี่แห่ง แต่คำถามที่นักวิจัยไทยควรรู้ก่อนตื่นเต้นคือ สิทธิ์นี้ยังเอื้อมไม่ถึงสถาบันในประเทศไทย

โครงการนี้ชื่อว่า ChatGPT for Academic Researchers เปิดตัวเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2026 โดยจะให้นักวิจัยในสถาบันการศึกษาที่ผ่านเกณฑ์เข้าถึงโมเดลแนวหน้า (frontier models) ของ OpenAI แบบไม่มีค่าใช้จ่าย ครอบคลุมงานตั้งแต่วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ไปจนถึงวิศวกรรม ระยะแรกในซัมเมอร์นี้เริ่มที่ 10,000 คน โดยเปิดให้ใช้แล้วในสถาบันอย่าง Institute for Advanced Study (IAS) ในสหรัฐฯ และ École normale supérieure (ENS) ในฝรั่งเศส ก่อนจะขยายไปให้ครบ 100,000 คนภายในปี 2027

นักวิจัยจะได้อะไรบ้าง และเปิดให้ใช้โมเดลรุ่นไหน

ผู้เข้าร่วมจะได้ใช้โมเดลแนวหน้าของ OpenAI ครบทั้งบน ChatGPT, ChatGPT Work และ Codex รวมถึงตระกูล GPT‑5.6 ตั้งแต่วันเปิดตัว พร้อมโควตาการใช้งานที่สูงขึ้น หน้าต่างบริบท (context window) ที่ใหญ่ขึ้น และฟีเจอร์ค้นคว้าเชิงลึก (deep research) แบบขยายเพดาน โดยแต่ละบัญชีเจ้าของพื้นที่ทำงาน (workspace) สามารถชวนเพื่อนร่วมงานในสถาบันเดียวกันได้อีกไม่เกิน 4 คน

ตระกูล GPT‑5.6 ถูกวางไว้สามระดับ โดย GPT‑5.6 Terra เน้นสมดุลระหว่างความสามารถกับความคุ้มค่าสำหรับงานวิจัยประจำวัน GPT‑5.6 Luna ตอบเร็วสำหรับงานที่เบากว่า ส่วน GPT‑5.6 Sol เอาไว้จัดการโจทย์วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ที่ยากที่สุด OpenAI ระบุว่าบนชุดทดสอบ FrontierMath Tier 4 ซึ่งวัดการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ระดับงานวิจัย GPT‑5.6 Sol ทำคะแนนได้ 83% เทียบกับ 72.5% ของ GPT‑5.5 ขณะที่บน GeneBench Pro ซึ่งวัดการวิเคราะห์ข้อมูลชีววิทยาที่ซับซ้อน GPT‑5.6 Sol Pro แก้โจทย์ได้ 31.5%

สิ่งที่ทำให้โครงการนี้ต่างจากการสมัคร ChatGPT ทั่วไปคือชุดทักษะและตัวเชื่อมต่อเฉพาะทางวิทยาศาสตร์ นักวิจัยจะเข้าถึงทักษะด้าน Life Science ได้มากกว่า 75 รายการ ครอบคลุมพันธุศาสตร์ จีโนมิกส์ การหาลำดับพันธุกรรม การวิเคราะห์เซลล์เดี่ยว การสร้างแบบจำลองโปรตีน ไปจนถึงการค้นพบยา ส่วนตัวเชื่อมต่อ (connectors) ก็เปิดทางไปยังคลังวรรณกรรมวิชาการ ฐานข้อมูลจีโนมและคลินิกสาธารณะ ภาพถ่ายดาวเทียม และเครื่องมือจัดการรายการอ้างอิงอย่าง Zotero ด้าน Codex ช่วยเขียนและดีบักโค้ด วิเคราะห์ชุดข้อมูล และสร้างกระบวนการทำงานที่ทำซ้ำได้ ขณะที่ ChatGPT Work รองรับงานยาว ๆ อย่างการหาแหล่งทุน เตรียมข้อเสนอขอทุน ทบทวนวรรณกรรม และร่างต้นฉบับงานวิจัย

AI เข้าไปอยู่ในงานวิจัยจริงเร็วกว่าที่หลายคนคาด

OpenAI เปิดตัวเลขว่าในแต่ละสัปดาห์มีคนราว 1.3 ล้านคนใช้ ChatGPT กับงานวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ขั้นสูง คิดเป็นข้อความราว 8.4 ล้านข้อความ และการเปลี่ยนแปลงเห็นชัดที่สุดในวงการคณิตศาสตร์ ช่วงหกเดือนที่ผ่านมา AI ขยับจากการหยิบมาใช้เป็นครั้งคราวกับโจทย์เดี่ยว ๆ มาเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยที่ใช้ประจำมากขึ้น สะท้อนจากจำนวนงานวิจัยที่ระบุเครดิตการมีส่วนร่วมของ ChatGPT ที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ตัวอย่างที่ OpenAI ยกมามีทั้งนักฟิสิกส์อย่าง Rogerio Jorge และทีมที่ใช้ AI พัฒนาซอฟต์แวร์วิจัยฟิวชันแบบโอเพนซอร์สซึ่งภาคอุตสาหกรรมและห้องปฏิบัติการแห่งชาตินำไปใช้ออกแบบอุปกรณ์พลังงานฟิวชัน และในสายวิทยาการคอมพิวเตอร์เชิงทฤษฎี ทีมนักวิจัย Barna Saha,  Yinzhan Xu และ Christopher Ye ก็ใช้ GPT‑5.5 Pro พัฒนาบทพิสูจน์ที่กำหนดขีดจำกัดใหม่ว่าคอมพิวเตอร์แก้โจทย์เรขาคณิตมิติสูงได้มีประสิทธิภาพแค่ไหน ก่อนจะตรวจสอบและขัดเกลาผลลัพธ์ด้วยตัวเอง

ที่น่าสนใจคือนักวิจัยที่ใช้เครื่องมือเหล่านี้หนักที่สุดกำลังกล้ารับงานที่ทะเยอทะยานขึ้น กลุ่มที่ใช้ AI เข้มข้นติดท็อป 20% ในสาขาของตัวเอง มีแนวโน้มสั่งให้ AI ทำงานที่ประเมินว่าต้องใช้เวลาลงมือ 4 ชั่วโมงขึ้นไปมากกว่าคนอื่นเกือบสองเท่า คือเกือบ 7% ของคำสั่งทั้งหมด เทียบกับ 3.5% ในกลุ่มนักวิจัยสาขาเดียวกัน

นักวิจัยไทยเข้าข่ายหรือไม่

ประเด็นสำคัญที่ต้องระบุให้ชัดคือ ณ วันเปิดตัว ''ยังไม่ปรากฏมหาวิทยาลัยหรือสถาบันวิจัยของไทยอยู่ในรายชื่อสถาบันที่เข้าเกณฑ์''

OpenAI กำหนดว่าโครงการนี้เปิดเฉพาะนักวิจัยในสถาบันที่ผ่านการคัดเลือก ซึ่งต้องเป็นวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัยที่ได้รับการรับรอง มอบปริญญาได้ และมีกิจกรรมวิจัยระดับสูง โดยบริษัทย้ำว่า 'ไม่ใช่ทุกสถาบันที่เข้าเกณฑ์' และการสังกัดสถาบันในรายชื่อก็ไม่ได้แปลว่าผ่านอัตโนมัติ นักวิจัยต้องสมัครและผ่านการตรวจสอบเป็นรายบุคคล

จากประกาศทางการและการรายงานของสื่อต่างประเทศโดยสำนักข่าว Digital Today ของเกาหลีใต้รายงานว่าในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกมีสถาบันที่เข้าเกณฑ์รวม 70 แห่ง ซึ่งเกาหลีใต้ครองอันดับหนึ่งที่ 17 แห่ง ส่วนสถาบันที่ OpenAI ประกาศว่าเปิดใช้แล้วในระยะแรกล้วนอยู่ในสหรัฐฯ และยุโรป

ทั้งนี้ OpenAI ระบุว่าจะทยอยขยายโครงการต่อเนื่องจนถึงปี 2027 จึงยังมีโอกาสที่รายชื่อจะเพิ่มเติมในอนาคต

เงื่อนไขการสมัครสำหรับผู้ที่เข้าข่าย

สำหรับนักวิจัยในสถาบันที่ผ่านเกณฑ์ ผู้สมัครต้องเป็นอาจารย์นักวิจัยหรือนักวิจัยหลังปริญญาเอกที่สังกัดสถาบันนั้น และต้องมีงานวิจัยที่เผยแพร่บนคลังงานวิจัยก่อนตีพิมพ์อย่าง arXiv, bioRxiv หรือ ChemRxiv ภายในสามปีที่ผ่านมา โดยงานต้องเกี่ยวข้องกับสาขาที่รองรับ ได้แก่ ชีววิทยา เคมีและวัสดุศาสตร์ วิทยาการคอมพิวเตอร์ วิทยาศาสตร์โลกและดาวเคราะห์ วิศวกรรม คณิตศาสตร์ หรือฟิสิกส์ และต้องมีชื่อเป็นผู้เขียนในงานนั้น

ขั้นตอนสมัครต้องยืนยันสังกัดสถาบันผ่านบริการตรวจสอบภายนอกชื่อ SheerID และกรอกใบสมัครสั้น ๆ เล่าว่าตั้งใจใช้ ChatGPT เพื่องานวิจัยอย่างไร OpenAI ระบุว่าใช้เวลาพิจารณาราว 1 ถึง 2 สัปดาห์ หากได้รับเลือกจะได้สิทธิ์ใช้ฟรี 12 เดือน แต่ละพื้นที่ทำงานได้สูงสุด 5 ที่นั่ง คือเจ้าของหนึ่งคนและผู้ร่วมงานที่ยืนยันตัวตนแล้วอีกไม่เกินสี่คนจากสถาบันเดียวกัน โดยข้อมูลในพื้นที่ทำงานจะไม่ถูกนำไปเทรนโมเดลของ OpenAI โดยค่าเริ่มต้น

โครงการ ChatGPT for Academic Researchers เป็นส่วนหนึ่งของงบสนับสนุนงานวิจัยและการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ภายนอกบริษัทที่ OpenAI ทุ่มไปกว่า 250 ล้านดอลลาร์จนถึงปี 2027 ซึ่งรวมถึง NextGenAI โครงการมูลค่า 50 ล้านดอลลาร์ที่สนับสนุนสถาบันวิจัย และความร่วมมือกับ Genesis Mission ของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (Department of Energy)

ปัจจุบันโครงการเปิดรับสมัครแล้วสำหรับนักวิจัยในสถาบันที่เข้าเกณฑ์ ผู้สนใจสามารถตรวจสอบรายชื่อสถาบันและเงื่อนไขได้ผ่านหน้าเว็บของ OpenAI โดยตรง

ที่มา: OpenAI, Digital Today