นักวิทย์ฯ คิดค้น ‘ไตไร้กรุ๊ปเลือด’ สำเร็จ! ปลูกถ่ายข้ามกรุ๊ปเลือดในมนุษย์ได้ครั้งแรก ความหวังใหม่ของผู้ป่วยโรคไต

นับเป็นข่าวใหญ่และเป็นความหวังครั้งสำคัญของวงการแพทย์ เมื่อทีมนักวิจัยจากแคนาดาและจีนประสบความสำเร็จในการสร้าง ไตไร้กรุ๊ปเลือด หรือ Universal Kidney ที่สามารถปลูกถ่ายให้กับผู้ป่วยได้ทุกกรุ๊ปเลือดได้สำเร็จเป็นครั้งแรกในแบบจำลองร่างกายมนุษย์ ซึ่งอาจเข้ามาปฏิวัติวงการปลูกถ่ายอวัยวะ ลดระยะเวลาการรอคอย และช่วยชีวิตผู้คนได้อีกมหาศาล

Stephen Withers นักชีวเคมีจาก University of British Columbia หนึ่งในทีมวิจัยเผยว่า 

นี่เป็นครั้งแรกที่เราได้เห็นกระบวนการนี้เกิดขึ้นจริงในแบบจำลองของมนุษย์ มันให้ข้อมูลเชิงลึกที่ประเมินค่าไม่ได้แก่เราว่าจะปรับปรุงผลลัพธ์ในระยะยาวได้อย่างไร

ปัญหาของการรอคอยอวัยวะ

ในปัจจุบัน อุปสรรคสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการปลูกถ่ายไตคือกรุ๊ปเลือดที่ไม่ตรงกัน โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีเลือด กรุ๊ปเลือด O ซึ่งมีจำนวนมากกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ที่รอรับการปลูกถ่ายไต มักจะต้องรอไตจากผู้บริจาคกรุ๊ปเลือด O เท่านั้น แต่เนื่องจากไตกรุ๊ป O สามารถให้กับผู้ป่วยกรุ๊ปเลือดอื่นได้ ทำให้ไตกรุ๊ปนี้เป็นที่ต้องการสูงและขาดแคลนอย่างหนัก

แม้ว่าในปัจจุบันจะพอมีเทคนิคการปลูกถ่ายไตข้ามกรุ๊ปเลือดอยู่บ้าง แต่กระบวนการก็มีความซับซ้อน ใช้เวลานาน ค่าใช้จ่ายสูง และมีความเสี่ยงสูงมาก

เทคโนโลยีเอนไซม์ เปลี่ยนเลือด A ให้เป็น O

หัวใจสำคัญของความสำเร็จครั้งนี้คือการใช้ เอนไซม์ (enzymes) ชนิดพิเศษที่ทีมวิจัยค้นพบก่อนหน้านี้ โดยพวกเขาสามารถเปลี่ยนไตจากผู้บริจาคกรุ๊ปเลือด A ให้กลายเป็นไตกรุ๊ปเลือด O ได้

เอนไซม์เหล่านี้ทำงานเปรียบเสมือน 'กรรไกรระดับโมเลกุล' ที่เข้าไปตัดโมเลกุลน้ำตาล (Antigen) ซึ่งทำหน้าที่เป็น 'ป้ายบอกกรุ๊ปเลือด A' ออกจากผิวของอวัยวะ เมื่อแอนติเจนเหล่านี้ถูกกำจัดออกไป ไตนั้นก็จะกลายสภาพเป็นเหมือนกรุ๊ปเลือด O ที่ไม่มีแอนติเจนใดๆ ทำให้ร่างกายผู้รับไม่มองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม

Withers อธิบายภาพให้ชัดขึ้นว่า 'มันเหมือนกับการลอกสีแดงออกจากรถยนต์เพื่อให้เห็นสีรองพื้นที่เป็นกลาง เมื่อทำสำเร็จ ระบบภูมิคุ้มกันก็จะไม่มองว่าอวัยวะนี้เป็นสิ่งแปลกปลอมอีกต่อไป'

ในการทดลอง ทีมวิจัยได้นำไตที่ผ่านกระบวนการนี้ไปปลูกถ่ายในร่างกายของผู้บริจาคที่อยู่ในภาวะสมองตาย ซึ่งครอบครัวได้ยินยอมให้ทำการวิจัย ผลปรากฏว่าไตดังกล่าวสามารถทำงานได้ตามปกติเป็นเวลาหลายวัน

ความท้าทายและอนาคตที่รออยู่

แม้จะเป็นความสำเร็จครั้งสำคัญ แต่หนทางสู่การใช้งานจริงในมนุษย์ที่ยังมีชีวิตยังมีความท้าทายอยู่บ้าง โดยทีมวิจัยพบว่าในวันที่สาม ไตที่ปลูกถ่ายเริ่มแสดงสัญญาณของกรุ๊ปเลือด A กลับมาเล็กน้อยและกระตุ้นการตอบสนองของภูมิคุ้มกัน แต่ข่าวดีคือการตอบสนองนั้นรุนแรงน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้มาก ซึ่งเป็นสัญญาณว่าร่างกายอาจพยายามปรับตัวยอมรับอวัยวะนี้

ปัจจุบัน เฉพาะในสหรัฐอเมริกา มีผู้เสียชีวิตระหว่างรอการปลูกถ่ายไตเฉลี่ยถึงวันละ 11 คน และส่วนใหญ่กำลังรอไตกรุ๊ป O การค้นพบนี้จึงเป็นเหมือนแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์ ที่จะช่วยขยายจำนวนไตที่เข้ากันได้กับผู้ป่วย และลดโศกนาฏกรรมจากการรอคอยลงได้

นี่คือภาพที่เกิดขึ้นเมื่อวิทยาศาสตร์พื้นฐานที่สั่งสมมานานหลายปีได้เชื่อมโยงเข้ากับการดูแลผู้ป่วยจริงๆ การได้เห็นการค้นพบของเราขยับเข้าใกล้การสร้างผลกระทบในโลกแห่งความเป็นจริง คือสิ่งที่ผลักดันให้เราก้าวต่อไป

Withers กล่าวปิดท้าย

งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Nature Biomedical Engineering

ที่มา: sciencealert.com