จากหนึ่งในเสือของเอเชีย สู่คนป่วยของเอเชีย 4 วิธีออกจากกับดักเศรษฐกิจไทย ฉบับ ดร. เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ

ภายในงาน 'Thailand Economic Outlook 2026: Out of the Trap' ดร. เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้ฉายภาพความท้าทายของเศรษฐกิจไทยที่เปรียบเสมือน 'คนป่วย' ที่กำลังเดินเข้าห้อง ICU พร้อมกางพิมพ์เขียวของรัฐบาลใหม่ภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี เศรษฐา ทวีสิน ที่มีภารกิจเร่งด่วนในการพาประเทศไทยให้หลุดพ้นจากกับดักที่ฉุดรั้งการเติบโตมานานหลายปี

ดร. เอกนิติ ย้ำว่าด้วยเวลาทำงานที่จำกัดเพียง 4 เดือนก่อนสิ้นปีงบประมาณ ทีมเศรษฐกิจจึงต้องทำงานภายใต้กรอบที่ชัดเจนคือ 'กระตุ้นสั้น ได้ผลยาว กระจายตัว' ผ่านกลยุทธ์ที่เรียกว่า 'Quick Win, Big Win' ซึ่งไม่ใช่แค่การแก้ปัญหาระยะสั้น แต่เป็นการวางรากฐานเพื่อการเติบโตในระยะยาวไปพร้อมกัน

Quick Win, Big Win มากกว่าแค่นโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจ

ดร. เอกนิติ อธิบายว่าแนวคิด 'Quick Win, Big Win' คือการลงมือทำทันทีเพื่อฟื้นเศรษฐกิจที่กำลังติดหล่ม แต่ทุกนโยบายต้องมีมิติของ 'ผลลัพธ์ระยะยาว' และ 'การกระจายประโยชน์' แฝงอยู่เสมอ ตัวอย่างที่ชัดเจนคือโครงการ 'คนละครึ่งพลัส' ที่ไม่ได้มุ่งแค่ลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ให้รายย่อย แต่ยัง 'พลัส' ทักษะดิจิทัลเข้าไปด้วย

'คนไทยเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลเยอะ แต่ส่วนใหญ่ใช้ไปกับโซเชียลมีเดีย เราจึงใส่หลักสูตรอบรมระยะสั้นเข้าไปในโครงการ เพื่อสอนทักษะการขายของออนไลน์ การทำบัญชี และการใช้ AI เพื่อให้พวกเขานำไปต่อยอดสร้างรายได้' นอกจากนี้ ยังสร้างแรงจูงใจให้คนเข้าระบบภาษี โดยผู้ที่อยู่ในระบบจะได้รับเงินสนับสนุนมากกว่า ซึ่งเป็นการขยายฐานภาษีเพื่อความยั่งยืนในระยะยาว

4 กับดักใหญ่ ฉุดรั้งเศรษฐกิจไทย

หัวใจสำคัญของปาฐกถาคือการวิเคราะห์ปัญหาเชิงโครงสร้างที่ ดร. เอกนิติ เรียกว่า '4 กับดัก' ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้ไทย จากที่เคยเป็น 'เสือ' กลายเป็น 'คนป่วย'

1. กับดักการลงทุน สัดส่วนการลงทุนของไทยต่อ GDP หายไปครึ่งหนึ่ง จาก 40% ในช่วงก่อนวิกฤตปี 40 เหลือเพียง 20% ในปัจจุบัน ทำให้ประเทศต้องใช้ 'เครื่องจักรเก่าๆ' ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ไม่สามารถแข่งขันในโลกใหม่ได้
2. กับดักเรื่องคน ประเทศไทยกำลังเผชิญพายุ 2 ลูกซ้อน คือ สังคมสูงวัย (Aging Society) ที่ทำให้กำลังแรงงานลดลง และปัญหาทักษะของแรงงานที่ผลิตออกมา 'ไม่ตรงกับความต้องการ' ของตลาดที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว
3. กับดักเทคโนโลยี โลกได้ก้าวข้ามจากยุค Digital Transformation ไปสู่ยุค AI แล้ว แต่คนไทยและธุรกิจไทยจำนวนมากยังตามไม่ทัน ทำให้เสียโอกาสในการนำเทคโนโลยีมาเพิ่มผลิตภาพและแก้ปัญหาการขาดแคลนแรงงาน
4. กับดักหนี้ ปัญหาหนี้ 3 ขาที่รุนแรง ทั้ง 'หนี้ครัวเรือน' ที่สูงจนบั่นทอนกำลังซื้อ, 'หนี้ SME' ที่ทำให้ผู้ประกอบการรายย่อยเข้าไม่ถึงสินเชื่อ และ 'หนี้สาธารณะ' ที่เริ่มถูกจับตาจากสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ

กางแผนปฏิบัติการ ทางออกจากกับดักสู่โอกาสใหม่

เพื่อปลดล็อกกับดักทั้ง 4 ข้อ รัฐบาลได้วางแนวทางที่ชัดเจนโดยมีเป้าหมายที่ต้องเห็นผลเป็นรูปธรรมภายใน 4 เดือน

• แก้กับดักการลงทุน ใช้ BOI เป็นหัวหอกดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมายแห่งอนาคต (Targeted Industries) เช่น Data Center, Semiconductor, BCG (Bio-Circular-Green), และยานยนต์ไฟฟ้า (EV) เพื่อสร้าง S-Curve ใหม่ให้ประเทศ
• พลิกโฉม 'คน' ด้วยทักษะยุคใหม่ ทุ่มงบ 1 หมื่นล้านบาท ผ่านกองทุนเพิ่มขีดความสามารถฯ เพื่อ Reskill และ Upskill คนไทย 100,000 คนภายใน 4 เดือน โดยเปลี่ยนจาก 'Supply-driven' (ผลิตตามที่สถาบันมี) เป็น 'Demand-driven' (ผลิตตามที่ตลาดต้องการ) ผ่านการทำ Bootcamp และหลักสูตรระยะสั้นที่ร่วมมือกับภาคเอกชน
• อัปเกรด SME สู่โลกเทคโนโลยี เดินหน้าให้ 'แกรนต์' 50% แก่ SME ที่ต้องการลงทุนด้าน R&D หรือเปลี่ยนเครื่องจักรเป็นระบบ Automation พร้อมให้สถาบันการเงินของรัฐเข้าไปประกบเพื่อปล่อยสินเชื่อ 'Transformation Loan' แก้ปัญหา SME ไม่มีเงินทุนเริ่มต้น
• สำหรับ 'หนี้ครัวเรือน' จะใช้เงินจากกองทุนฟื้นฟูฯ มาซื้อหนี้เพื่อปรับโครงสร้างให้รายย่อย สำหรับ 'หนี้ SME' จะใช้ บสย. ค้ำประกันสินเชื่อและมีโครงการ 'พี่ช่วยน้อง' ให้รายใหญ่ช่วยซัพพลายเชน ส่วน 'หนี้สาธารณะ' จะยกระดับวินัยการคลังให้โปร่งใสและชัดเจน เพื่อสร้างความเชื่อมั่น

ดร. เอกนิติ ปิดท้ายว่า แม้จะมีเวลาเพียง 4 เดือน แต่รัฐบาลมีความชัดเจนที่จะใช้ช่วงเวลานี้ในการ 'จุดประกายแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์' เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจให้ฟื้นจากหล่ม พร้อมกับการวางรากฐานเพื่อแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างให้เกิดผลในระยะยาว บนพื้นฐานของการรักษาวินัยทางการคลังอย่างเคร่งครัด