ในโลกการทำงานยุคปัจจุบัน เรากำลังเห็นภาพความย้อนแย้งที่น่าสนใจของคนรุ่นใหม่อย่าง Gen Z พวกเขาคือกลุ่มคนที่หยิบ AI มาใช้งานได้คล่องแคล่วและบ่อยที่สุดในออฟฟิศ แต่ในขณะเดียวกัน พวกเขากลับเป็นกลุ่มที่หวาดระแวงและมองเทคโนโลยีนี้ในแง่ลบมากที่สุดเช่นกัน
รายงานวิจัยชิ้นล่าสุดจาก Wharton School ร่วมกับ Gallup และ Walton Family Foundation ได้สะท้อนภาพความขัดแย้งในใจนี้ได้อย่างชัดเจน ผลสำรวจชี้ว่าชาว Gen Z ส่วนใหญ่มีความเชื่อลึก ๆ ว่า AI กำลังทำให้คนเราขี้เกียจและคิดวิเคราะห์น้อยลง แต่ถึงอย่างนั้น พวกเขาก็ยังคงเปิด ChatGPT ขึ้นมาช่วยทำงานทุกวัน และบางคนถึงขั้นแอบใช้แม้ว่าหัวหน้าจะสั่งห้ามอย่างเด็ดขาดก็ตาม
Benjamin Lira Luttges นักวิจัยหลังปริญญาเอกจาก Wharton ผู้นำทีมวิจัย เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "ความรู้สึกสองจิตสองใจ" (Deep Ambivalence) ซึ่งนำไปสู่คำถามสำคัญสำหรับโลกธุรกิจว่า ในเมื่อรู้ทั้งรู้ว่ามันอาจส่งผลเสีย ทำไมคนรุ่นใหม่ถึงยังหยุดใช้ไม่ได้ และองค์กรควรรับมือกับความย้อนแย้งนี้อย่างไร

จากการสำรวจกลุ่มตัวอย่างชาวอเมริกันอายุ 18-28 ปี เกือบ 2,500 คน เมื่อเดือนตุลาคม 2025 ทีมวิจัยพบทัศนคติเชิงลบต่อ AI ในระดับที่สูงมาก โดย 79% มองว่า AI ทำให้คนขี้เกียจขึ้น 62% กังวลว่ามันจะทำให้คนฉลาดน้อยลง และเกือบ 1 ใน 5 กลัวว่า AI จะเข้ามาแย่งงานของตัวเองในอนาคต
ทว่าพฤติกรรมในชีวิตจริงกลับเดินสวนทางกับความกลัวเหล่านั้น ข้อมูลจาก Pew Research Center ในเดือนมิถุนายน 2026 ระบุว่า สัดส่วนคนอายุ 18-29 ปี ที่ใช้งาน AI Chatbot พุ่งสูงขึ้นถึง 66% จากเดิม 55% ในปี 2024 ทั้งที่คนกลุ่มเดียวกันนี้กว่า 37% มองว่า AI จะส่งผลเสียต่อชีวิตของพวกเขาในอีก 20 ปีข้างหน้า ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่มองโลกในแง่ร้ายสูงที่สุดเมื่อเทียบกับช่วงวัยอื่นๆ
พูดให้เห็นภาพง่ายๆ ก็คือ พวกเขาใช้ AI มากขึ้นทุกปี แต่กลับไว้ใจมันน้อยลงทุกวัน
Lira Luttges อธิบายพฤติกรรมที่ขัดแย้งกันเองนี้ผ่านหลักจิตวิทยา 2 ประการที่ทำงานร่วมกันในสมองของคนรุ่นใหม่
ประการแรกคือ อคติชอบรางวัลทันที (Immediate Gratification Bias) ธรรมชาติของมนุษย์มักให้ค่ากับผลลัพธ์ที่จับต้องได้ตรงหน้ามากกว่าผลกระทบในอนาคตอันไกลโพ้น สำหรับคนวัยทำงานที่กำลังอยู่ในช่วงสร้างเนื้อสร้างตัวและเผชิญแรงกดดันสูง การใช้ AI ช่วยให้งานเสร็จไว ผลงานดูเป็นมืออาชีพ และเพิ่มโอกาสในการเติบโตหรือเลื่อนตำแหน่ง คือรางวัลที่เห็นผลทันที ในขณะที่ความเสี่ยงเรื่องทักษะการคิดที่จะค่อยๆ ฝ่อลงนั้นเป็นเรื่องที่มองไม่เห็นและยังมาไม่ถึง
ประการที่สองคือ ปรากฏการณ์คิดว่าตัวเองเก่งกว่าคนทั่วไป (Better-than-Average Effect) คนเรามักประเมินความสามารถของตัวเองสูงกว่าค่าเฉลี่ยเสมอ ในบริบทนี้ ชาว Gen Z มักมองว่าตัวเองเป็นคนที่ "ใช้ AI เป็น" และใช้อย่างมีวิจารณญาณ แต่คนที่ใช้แล้วขี้เกียจหรือคิดไม่เป็นคือเพื่อนร่วมงานคนอื่นๆ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมพวกเขาถึงแอบตัดสินคนรอบข้างที่ใช้ AI ทั้งที่ตัวเองก็เปิดใช้งานอยู่ทุกวัน
ความกังวลของ Gen Z ไม่ใช่เรื่องที่คิดไปเองลอยๆ เพราะมีงานวิจัยทางวิชาการหลายชิ้นที่ออกมายืนยันทิศทางเดียวกัน
ในปี 2025 ทีมวิจัยจาก Microsoft และมหาวิทยาลัย Carnegie Mellon ได้ศึกษาพนักงานสายความรู้ (Knowledge Workers) กว่า 300 คน และพบความเชื่อมโยงที่น่ากังวลว่า ยิ่งพนักงานพึ่งพาเครื่องมืออย่าง ChatGPT มากเท่าไร ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ (Critical Thinking) ก็ยิ่งอ่อนแอลงเท่านั้น โดยทีมวิจัยเตือนว่า แม้แต่การโยนงานเล็กๆ น้อยๆ อย่างการพิสูจน์อักษรให้ AI ทำ ก็อาจบั่นทอนความเฉียบคมทางความคิดเมื่อต้องเจอกับงานที่มีเดิมพันสูง เช่นเดียวกับงานวิจัยจาก MIT อย่าง Your Brain on ChatGPT ที่ชี้ให้เห็นผลกระทบในลักษณะเดียวกัน
ในขณะที่ผู้บริหารหลายองค์กรกำลังกังวลเรื่อง AI Skills Gap หรือการที่พนักงานยังใช้เครื่องมือไม่เก่งพอ Mark Beasley ศาสตราจารย์จาก Poole College of Management มหาวิทยาลัย NC State กลับมองเห็นภัยเงียบที่ใหญ่กว่านั้น นั่นคือ "ช่องว่างด้านการคิดเชิงวิพากษ์" (Critical Thinking Gap) ที่กำลังจะทำลายระบบการสร้างคนเก่งขององค์กร (Talent Pipeline)
Beasley อธิบายว่า งานระดับเริ่มต้น (Entry-Level) ที่กำลังถูก AI เข้ามาแทนที่ แท้จริงแล้วคือสนามฝึกซ้อมชั้นดีที่ช่วยหล่อหลอมให้เด็กจบใหม่เรียนรู้ระบบงานและฝึกกระบวนการคิด ก่อนจะเติบโตขึ้นไปเป็นผู้บริหารในอนาคต หากพนักงานใหม่โยนงานพื้นฐานและการคิดวิเคราะห์ทั้งหมดให้ AI ทำ อีก 5 ถึง 10 ปีข้างหน้า องค์กรอาจต้องเผชิญกับภาวะขาดแคลนผู้นำที่มีความสามารถในการตัดสินใจและคิดเป็นจริงๆ
แม้จะมีข้อกังวลมากมาย แต่ทีมวิจัยยืนยันว่าการแบนหรือสั่งห้ามใช้ AI ในที่ทำงานไม่ใช่ทางออกที่ถูกต้อง ในทางกลับกัน องค์กรควรยอมรับความรู้สึกสองจิตสองใจนี้ และนำมาใช้วางกติกาการทำงานร่วมกับ AI ให้ชัดเจน
Lira Luttges ได้ให้หลักคิดที่น่าสนใจไว้ว่า "Outsource the crap, not the craft" หรือการปล่อยให้ AI จัดการงานจุกจิกน่าเบื่อ แต่เก็บงานที่ต้องใช้ทักษะและฝีมือไว้ทำเอง ซึ่งองค์กรสามารถนำไปปรับใช้ได้ผ่าน 3 แนวทางหลัก
การทำความเข้าใจพฤติกรรมของ Gen Z ในวันนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของการบริหารคนต่างวัย แต่คือการมองเห็นภาพอนาคตของโลกการทำงาน เพราะคนรุ่นใหม่มักเป็นกลุ่มแรกที่นำเทคโนโลยีเข้ามาเปลี่ยนวิถีชีวิตในออฟฟิศ สิ่งที่พวกเขากำลังเผชิญและรู้สึกขัดแย้งอยู่ในใจตอนนี้ อาจเป็นความท้าทายที่คนทำงานทุกคนในองค์กรต้องเจอในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า
อ้างอิง: fortune
ลงทะเบียนเข้าสู่ระบบ เพื่ออ่านบทความฟรีไม่จำกัด