ทำไมไทยต้อง 'พัฒนาเมือง' และดันเมืองรอง เพื่อก้าวสู่ประเทศรายได้สูง

การที่ไทยจะไปถึงเป้าหมายประเทศรายได้สูงภายในปี 2037 อาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับกรุงเทพฯ เพียงเมืองเดียว แต่ต้องทำให้เมืองต่าง ๆ ช่วยสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจได้มากขึ้น

นี่คือข้อสรุปจากรายงาน Thailand Cities of the Future: Urban Foundations for a High-Income Economy ซึ่งระบุว่าอุตสาหกรรมที่ไทยควรเร่งพัฒนาไว้ 5 กลุ่ม คือ การผลิตขั้นสูง บริการดิจิทัล การท่องเที่ยวเชิงยั่งยืนและเชิงสุขภาพ ธุรกิจเกษตร และอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ทั้ง 5 กลุ่มนี้ต้องอาศัยเมืองที่แข็งแรงเป็นฐาน

ตัวเลขในรายงานชี้ว่าเศรษฐกิจไทยพึ่งพาเมืองมาตลอด ในช่วงปี 2010–2020 การเติบโตของ GDP ไทยประมาณ 89% มาจากเขตเมือง แต่ช่วงปี 2021–2024 ผลผลิตทางเศรษฐกิจเฉลี่ยต่อคน หักผลของเงินเฟ้อแล้ว โตเฉลี่ยเพียง 2.2% ต่อปี ขณะที่ถ้าจะเป็นประเทศรายได้สูงให้ทันปี 2037 ต้องโตให้ได้ราว 5.4% ต่อปีตลอด 10 ปีข้างหน้า

กรุงเทพฯ ยังสำคัญ แต่เมืองรองก็ต้องโตขึ้น

กรุงเทพฯ สร้างผลผลิตเกือบครึ่งหนึ่งของประเทศ และมีขนาดเกือบ 27 เท่าของเชียงใหม่ แต่การที่เศรษฐกิจมากระจุกอยู่ที่เดียวก็มีต้นทุน แค่ปัญหารถติดอย่างเดียว คาดว่าทำให้มูลค่าเศรษฐกิจของกรุงเทพฯ หายไปเกือบ 7–10% ทุกปี ส่วนเมืองรองยังมีโอกาสพัฒนาให้สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้มากกว่านี้อีกเยอะ

รายงานจึงเสนอว่าไทยไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างกรุงเทพฯ กับ เมืองรอง แต่ควรสร้างเครือข่ายเมืองที่แข็งแรง โดยให้กรุงเทพฯ เป็นศูนย์กลางหลัก และให้เมืองอื่นเข้ามารับบททางเศรษฐกิจมากขึ้น

แต่การกระจายการลงทุนไม่ได้แปลว่าต้องแบ่งงบให้ทุกเมืองเท่า ๆ กัน รายงานชี้ว่าหากงบลงทุนมีจำกัด การทุ่มพัฒนาแค่กรุงเทพฯ จะได้ผลดีกว่า แต่หากมีงบมากพอ การพัฒนาหลายเมืองพร้อมกันจึงจะคุ้มค่า หัวใจสำคัญคือต้องเลือกลงทุนให้ถูกจุดและอัดฉีดเม็ดเงินให้มากพอ ดีกว่ากระจายงบไปทุกที่จนแต่ละแห่งได้เงินไม่พอพัฒนา 

5 องค์ประกอบของเมืองที่แข็งแรง

รายงานระบุว่าเมืองที่จะช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้ ต้องมี 5 องค์ประกอบนี้ 

1. แต่ละเมืองดึงจุดเด่นที่ต่างกันมาเสริมกัน แทนที่จะทำเรื่องเดียวกันเพื่อแข่งกันเอง
2. มีคนและธุรกิจรวมกลุ่มกันมากพอ เพื่อให้ทำงานและค้าขายได้สะดวก
3. เดินทางและขนส่งง่าย เชื่อมโยงถึงกันได้หมด
4. โครงสร้างพื้นฐานแข็งแรง พร้อมรับมือภัยธรรมชาติอย่างน้ำท่วมได้
5. มีระบบบริหารจัดการและหน่วยงานที่เข้มแข็งพึ่งพาได้

และทั้ง 5 ข้อต้องไปพร้อมกัน เมืองถึงจะดึงดูดการลงทุน รองรับธุรกิจ เชื่อมคนเข้ากับโอกาสและรับมือความเสี่ยงได้

3 แนวทางที่ไทยควรเดินไปพร้อมกัน

1. พัฒนากรุงเทพฯ ให้แข็งแกร่งขึ้น ทั้งแก้ปัญหารถติด รับมือน้ำท่วมและอากาศร้อน พร้อมผลักดันให้เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจทั้งในไทยและระดับโลก 
2. ปูพื้นฐานให้ทุกเมืองมีความพร้อม ทั้งด้านการบริหารจัดการ การเงิน การเดินทางเชื่อมต่อกัน และมีโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมรับมือความเสี่ยง
3. ดันเมืองรองที่มีศักยภาพมาพัฒนาต่อ โดยดึงจุดเด่นมาเสริมกัน ทำให้เดินทางไปมาหากันง่ายขึ้นและเน้นทุ่มงบลงทุนไปที่เมืองที่มีโอกาสโตมากที่สุด 

อ้างอิง: worldbank