ไทยจะผลิตชิปเองได้เมื่อไร? เจาะแผน 25 ปี จากฐานประกอบสู่ Made-in-Thailand Chips

ปี 2025 ไทยส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์มูลค่าถึง 2.4 ล้านล้านบาท คิดเป็นเกือบหนึ่งในสี่ของการส่งออกทั้งหมด โดยในจำนวนนี้เป็นสินค้าเซมิคอนดักเตอร์มูลค่า 4.51 แสนล้านบาท

แต่แม้จะมีมูลค่าการส่งออกสูง ไทยกลับยังไม่ได้เป็นผู้เล่นในทุกขั้นตอนของอุตสาหกรรมชิป เพราะฐานการผลิตส่วนใหญ่ยังอยู่ที่การประกอบและทดสอบชิปให้บริษัทอื่น หรือที่เรียกว่า OSAT (Outsourced Semiconductor Assembly and Test) ขณะที่การออกแบบชิป การผลิตวงจรบนแผ่นเวเฟอร์ และการเป็นเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญา (IP) ซึ่งเป็นส่วนที่สร้างมูลค่าสูงกว่า ยังมีฐานอยู่ในประเทศค่อนข้างจำกัด

นี่คือโจทย์ที่สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ต้องการเปลี่ยนผ่าน National Semiconductor and Advanced Electronics Strategy หรือยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงแห่งชาติ ซึ่งวางแผนระยะยาว 25 ปี ตั้งแต่ปี 2026-2050

เป้าหมายไม่ใช่แค่การดึงบริษัทต่างชาติเข้ามาตั้งโรงงานเพิ่ม แต่ต้องการให้ไทยขยับจากฐานรับจ้างผลิต ไปสู่การมีห่วงโซ่อุตสาหกรรมชิปที่ครบวงจรมากขึ้น พร้อมสร้างบริษัทไทยที่สามารถพัฒนาและเป็นเจ้าของเทคโนโลยีของตัวเอง จนไปถึงเป้าหมาย 'Made-in-Thailand Chips' ที่สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้

คำถามคือ ไทยจะเริ่มต้นจากจุดไหน ต้องสร้างอะไรบ้างในอีก 25 ปี และอะไรจะเป็นตัวตัดสินว่าเราจะก้าวจากฐานการผลิตไปสู่การเป็นเจ้าของเทคโนโลยีได้จริง?

ไทยมีฐานประกอบชิปอยู่แล้ว แต่ยังขาดการผลิตต้นน้ำ

ก่อนที่ชิปหนึ่งตัวจะถูกนำไปใช้ในรถยนต์ สมาร์ตโฟน หรือ Data Center จะต้องผ่านหลายขั้นตอน ตั้งแต่การออกแบบวงจรรวม (IC Design) การสร้างวงจรลงบนแผ่นเวเฟอร์ (Front-end) ไปจนถึงการประกอบ บรรจุชิป และทดสอบคุณภาพ (Back-end) ก่อนส่งต่อไปยังผู้ผลิตชิ้นส่วนและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

ปัจจุบันไทยมีจุดแข็งอยู่ที่ขั้นตอนปลายน้ำ โดยข้อมูลปี 2026 ระบุว่า ไทยมีฐานการผลิตแบบ Conventional Back-end จำนวน 20 แห่ง และบริษัทอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง 361 แห่ง แต่มีบริษัทออกแบบชิปเพียง 5 แห่ง และยังไม่มีโรงงานผลิตชิปซิลิคอนบนแผ่นเวเฟอร์เชิงพาณิชย์ (Commercial Silicon Fab)

แผนของ BOI จึงต้องเดินสองทางพร้อมกัน ทางแรกคือยกระดับฐานประกอบและทดสอบชิปที่มีอยู่ไปสู่ Advanced Back-end หรือการประกอบและบรรจุชิปด้วยเทคโนโลยีที่ซับซ้อนขึ้น ส่วนอีกทางคือดึงการลงทุนด้านออกแบบชิปและการผลิตเวเฟอร์เข้ามาในประเทศ

หนึ่งในเป้าหมายสำคัญคือ การมีโรงงานผลิตชิปซิลิคอนเชิงพาณิชย์แห่งแรกภายในปี 2030

อย่างไรก็ตาม โรงงานแห่งแรกที่อยู่ในแผนไม่ได้มุ่งผลิตชิปด้วยเทคโนโลยีระดับล้ำหน้าที่สุด แต่จะเริ่มจากเทคโนโลยีการผลิตที่พัฒนาและใช้งานมายาวนานแล้ว หรือ Legacy Node

เหตุผลคือชิปจำนวนมากไม่ได้จำเป็นต้องใช้กระบวนการผลิตที่เล็กที่สุดหรือทันสมัยที่สุดเสมอไป โดยเฉพาะชิปเฉพาะทางสำหรับระบบพลังงาน รถยนต์ไฟฟ้า และเซนเซอร์ ซึ่งให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพ ความเสถียร และความเหมาะสมกับการใช้งาน

การเริ่มจากตลาดเหล่านี้จึงเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับฐานอุตสาหกรรมเดิมของไทย แทนที่จะกระโดดเข้าไปแข่งขันในตลาดชิปประมวลผลระดับสูงตั้งแต่วันแรก

แผน 25 ปี แบ่งเป็น 3 ระยะ จากโรงงานแห่งแรกสู่ห่วงโซ่ชิปครบวงจร

BOI วางแผนพัฒนาอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ออกเป็น 3 ระยะ โดยแต่ละช่วงมีเป้าหมายแตกต่างกัน

ระยะที่ 1: ปี 2026-2030 สร้างฐานการผลิตและโรงงานชิปแห่งแรก

ในช่วง 5 ปีแรก ไทยจะเน้นต่อยอดความแข็งแกร่งจากการประกอบและทดสอบชิป พร้อมเริ่มสร้างอุตสาหกรรมในส่วนที่ยังขาด

เป้าหมายภายในปี 2030 คือเพิ่มฐาน Conventional Back-end จาก 20 เป็น 25 แห่ง มี Advanced Back-end 2 แห่ง เพิ่มบริษัทออกแบบชิปจาก 5 เป็น 8 แห่ง และมีโรงงานผลิตเวเฟอร์เชิงพาณิชย์แห่งแรก

ขณะเดียวกัน ตั้งเป้ารายได้อุตสาหกรรมประมาณ 80,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ดึงดูดเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) สะสม 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และพัฒนาบุคลากรใหม่อย่างน้อย 95,000 คน

แต่การสร้างโรงงานเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ ระยะแรกจึงให้ความสำคัญกับการดึงบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่เข้ามาลงทุน ผ่านเงินสนับสนุนและสิทธิประโยชน์ทางภาษี ควบคู่กับการจัดตั้งศูนย์ฝึกอบรมเซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ (NSTCs) ยกระดับศูนย์เทคโนโลยีไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (TMEC) และสนับสนุนการบ่มเพาะสตาร์ทอัพ

อีกเงื่อนไขสำคัญคือการเชื่อมสิทธิประโยชน์การลงทุนเข้ากับการถ่ายทอดเทคโนโลยี เพื่อให้ความรู้และทักษะจากบริษัทต่างชาติถูกส่งต่อมายังบุคลากรและบริษัทไทยด้วย

ระยะที่ 2: ปี 2031-2040 ขยายอุตสาหกรรมสู่ส่วนที่มีมูลค่าสูง

ระยะที่สองจะเน้นขยายการลงทุนไปยังอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูงขึ้น 3 ส่วน ได้แก่ การออกแบบชิป การผลิตเวเฟอร์ และ Advanced Back-end

ไทยยังมีแผนสร้างศูนย์วิจัยและพัฒนา (R&D) เฉพาะทางสำหรับ Advanced Packaging การทดสอบชิป และการออกแบบวงจรรวม เพื่อเชื่อมความสามารถด้านการผลิตเข้ากับการพัฒนาเทคโนโลยี

ภายในปี 2040 ไทยตั้งเป้ามีบริษัทออกแบบชิป 15 แห่ง โรงงานผลิตเวเฟอร์ 2 แห่ง และฐาน Advanced Back-end 8 แห่ง

ด้านเศรษฐกิจ ตั้งเป้ารายได้อุตสาหกรรมราว 110,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ FDI สะสม 42,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และพัฒนาบุคลากรใหม่อย่างน้อย 160,000 คน

ระยะที่ 3: ปี 2041-2050 สร้างห่วงโซ่อุตสาหกรรมครบวงจร

ระยะสุดท้ายคือการทำให้ความสามารถแต่ละส่วนเชื่อมต่อกันมากขึ้น ตั้งแต่การออกแบบ ผลิต ประกอบ และทดสอบชิป ไปจนถึงการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ พร้อมยกระดับบริษัทไทยให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้

เป้าหมายในปี 2050 คือมีบริษัทออกแบบชิป 60 แห่ง โรงงานผลิตเวเฟอร์ 5 แห่ง ฐาน Advanced Back-end 10 แห่ง Conventional Back-end 35 แห่ง และบริษัทอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง 700 แห่ง

หากเป็นไปตามแผน ไทยจะมีรายได้อุตสาหกรรมราว 150,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 4.9 ล้านล้านบาทต่อปี ดึงดูด FDI สะสม 80,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และสร้างบุคลากรใหม่มากกว่า 230,000 คน

ทั้งหมดนี้ยังเป็นเป้าหมายที่ BOI วางไว้ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแล้ว แต่สะท้อนว่าไทยต้องการเปลี่ยนโครงสร้างอุตสาหกรรมชิปจากการรับจ้างผลิตเป็นหลัก ไปสู่การมีความสามารถตลอดห่วงโซ่มากขึ้น

ไทยไม่ได้ตั้งเป้าผลิตชิปทุกประเภท แต่เลือกเริ่มจาก 3 กลุ่มที่มีโอกาสเติบโต

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ แผนนี้ไม่ได้ตั้งเป้าให้ไทยผลิตชิปทุกประเภทพร้อมกัน แต่เลือกกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดโลกและจุดแข็งของอุตสาหกรรมไทย โดยแบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก

1. Photonics ชิปและอุปกรณ์สำหรับการสื่อสารด้วยแสง

มุ่งพัฒนาอุปกรณ์เชิงแสงและตัวรับส่งสัญญาณ (Transceiver) ที่รองรับการส่งข้อมูลความเร็วสูง โดยเฉพาะการเชื่อมต่อระบบใน AI Data Center และ Supercomputing

กลุ่มนี้เป็นหนึ่งในโอกาสระยะยาวของไทย เพราะโครงสร้างพื้นฐาน AI ต้องการการรับส่งข้อมูลที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

2. Power Semiconductor ชิปควบคุมและจัดการพลังงาน

เน้นเทคโนโลยี Silicon Carbide (SiC) และ Gallium Nitride (GaN) สำหรับพัฒนาอุปกรณ์และโมดูลกำลังที่มีประสิทธิภาพสูง ใช้ในรถยนต์ไฟฟ้า (EV) และโครงสร้างพื้นฐานพลังงานสะอาด

ชิปกลุ่มนี้เชื่อมโยงกับฐานอุตสาหกรรมยานยนต์และพลังงานที่ไทยมีอยู่แล้ว จึงเป็นโอกาสในการต่อยอดจากอุตสาหกรรมเดิมไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น

3. Sensors ชิปสำหรับตรวจจับและวัดข้อมูล

เน้นการพัฒนาเซนเซอร์และการออกแบบเฉพาะทางสำหรับรถยนต์และอุปกรณ์ Smart IoT ซึ่งต้องอาศัยชิปที่ทำงานได้อย่างแม่นยำและเชื่อถือได้

ทั้ง 3 กลุ่มมีข้อได้เปรียบร่วมกัน คือสามารถใช้กระบวนการผลิต Front-end ที่เติบโตเต็มที่แล้ว (Mature Process) ได้ จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่เหมาะกับการสร้างโรงงานและสะสมความสามารถด้านการผลิตในประเทศ

มีโรงงานอย่างเดียวไม่พอ ต้องสร้างระบบนิเวศอีก 5 ด้าน

ความท้าทายของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ไม่ใช่แค่เงินลงทุน เพราะแม้จะสามารถดึงบริษัทต่างชาติมาตั้งโรงงานได้ แต่หากไทยยังขาดบุคลากร เทคโนโลยี และโครงสร้างพื้นฐาน ก็อาจไม่สามารถขยายอุตสาหกรรมไปสู่ขั้นที่มีมูลค่าสูงกว่าได้

BOI จึงวางยุทธศาสตร์สนับสนุนไว้ 5 ด้าน เพื่อให้การลงทุนเกิดขึ้นควบคู่กับการพัฒนาความสามารถในประเทศ

1. สิทธิประโยชน์การลงทุน ต้องดึงทั้งเงินทุนและเทคโนโลยีเข้ามา

รัฐจะใช้เงินสนับสนุนและสิทธิประโยชน์ทางภาษีเพื่อลดต้นทุนและความเสี่ยงในการลงทุน ครอบคลุมทั้งการสร้างโรงงาน การวิจัยและพัฒนา การพัฒนาบุคลากร และเงินทุนสมทบสำหรับสตาร์ทอัพ

อย่างไรก็ตาม แผนไม่ได้ต้องการให้สิทธิประโยชน์แก่บริษัทต่างชาติเพียงเพื่อแลกกับการตั้งโรงงาน แต่ยังวางเงื่อนไขเรื่องการถ่ายทอดเทคโนโลยี การร่วมทุน และความร่วมมือระหว่างภาคอุตสาหกรรมกับมหาวิทยาลัยไทยด้วย

2. พัฒนาคนให้ทันอุตสาหกรรม

บุคลากรเป็นหนึ่งในข้อจำกัดสำคัญของอุตสาหกรรมชิป เพราะต้องอาศัยทั้งวิศวกร นักวิจัย และช่างเทคนิคที่มีทักษะเฉพาะทาง

แผนจึงเสนอให้พัฒนาหลักสูตร Sandbox ที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรมโดยตรง ภายใต้กรอบ Siam Silica ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยชั้นนำต่างประเทศ และสร้างศูนย์ฝึกอบรมพร้อมโรงงานต้นแบบ เพื่อให้บุคลากรได้เรียนรู้จากการปฏิบัติงานจริง

นอกจากนี้ ยังมีโครงการ Bootcamp, Upskill/Reskill และ Train-the-Trainer เพื่อเพิ่มทักษะบุคลากรที่อยู่ในระบบ พร้อมปรับกระบวนการ Visa และ Work Permit เพื่อดึงผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศเข้ามาช่วยเติมช่องว่างในระยะแรก

3. เปลี่ยนจากผู้รับจ้างผลิต สู่บริษัทไทยที่เป็นเจ้าของเทคโนโลยี

ด้านเทคโนโลยี BOI ต้องการยกระดับ TMEC ให้เป็นศูนย์วิจัยและพัฒนาเซมิคอนดักเตอร์ระดับภูมิภาค พร้อมใช้การถ่ายทอดเทคโนโลยีจากบริษัทต่างชาติเป็นเครื่องมือพัฒนาความสามารถในประเทศ

บริษัทที่ได้รับสิทธิประโยชน์การลงทุนจะมีเงื่อนไขให้ร่วมฝึกอบรมบุคลากร รับนักศึกษาฝึกงาน และพัฒนาหลักสูตรกับสถาบันการศึกษาไทย

ขณะเดียวกันจะสนับสนุนสตาร์ทอัพและบริษัทเทคโนโลยีไทยให้ขยับจาก Contract Manufacturer ที่ผลิตตามแบบของลูกค้า ไปสู่ Local Champion ที่พัฒนาและถือครองเทคโนโลยีหรือทรัพย์สินทางปัญญาของตัวเอง ก่อนก้าวไปแข่งขันในตลาดโลก

4. น้ำ ไฟฟ้า และพลังงานสะอาด ต้องพร้อมก่อนโรงงานจะเกิด

โรงงานผลิตชิปมีความต้องการด้านโครงสร้างพื้นฐานสูง โดยเฉพาะน้ำและระบบไฟฟ้าที่ต้องมีความเสถียร เพราะความผิดปกติเพียงเล็กน้อยอาจกระทบต่อกระบวนการผลิตได้

BOI จึงวางแผนเตรียมแหล่งน้ำสำรองสำหรับโรงงานผลิตเวเฟอร์ ปรับปรุงระบบสายไฟฟ้าแรงสูงลงใต้ดิน และติดตามคุณภาพไฟฟ้าแบบเรียลไทม์ พร้อมพัฒนาพื้นที่อุตสาหกรรมให้เหมาะกับแต่ละส่วนของห่วงโซ่การผลิต

ด้านพลังงานสะอาด แผนยังเชื่อมโยงกับเป้าหมายการใช้พลังงานหมุนเวียน 51% ภายในปี 2037 รวมถึงมาตรการรับมือภัยพิบัติและความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อให้โรงงานสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง

5. ลดอุปสรรคในการทำธุรกิจ และเปิดทางให้ชิปไทยเข้าสู่ตลาดโลก

ไทยจะพัฒนาระบบ One-Stop Portal เพื่อให้นักลงทุนติดต่อหน่วยงานรัฐผ่านระบบเดียว ลดขั้นตอนการอนุมัติและอำนวยความสะดวกในการดำเนินธุรกิจ

ในด้านการค้า รัฐจะเดินหน้าข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) กับประเทศคู่ค้าสำคัญ ควบคู่กับการพัฒนาระบบควบคุมการส่งออก (Export Control) ให้มีความชัดเจนและโปร่งใส เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับพันธมิตรทางเทคโนโลยี

นอกจากนี้ ยังมีมาตรการส่งเสริมการใช้สินค้าที่ผลิตในประเทศผ่านโครงการ Made in Thailand และการจัดซื้อภาครัฐ พร้อมยกระดับมาตรฐานการผลิตตามเกณฑ์สากล เช่น JEDEC และ IPC เพื่อช่วยให้ชิปและชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์จากไทยได้รับการยอมรับในห่วงโซ่อุปทานโลก

ลงทะเบียนเข้าสู่ระบบ เพื่ออ่านบทความฟรีไม่จำกัด

No comment

RELATED ARTICLE

Responsive image

AI ที่ธุรกิจเริ่มใช้ได้วันนี้ สรุปโซลูชัน AI ใน Ecosystem ของ Ingram Micro พาร์ทเนอร์ระดับโลกของ Microsoft

สรุปโซลูชัน AI จาก Ecosystem ของ Ingram Micro และ Microsoft ปลดล็อก Pain Point องค์กรใหญ่และ SMEs ตั้งแต่ Generative AI บน Azure สู่ระบบช่วยบริหารธุรกิจที่เริ่มใช้ได้ทันที...

Responsive image

Techsauce Global Summit 2026 | Highlights

ไฮไลต์ส่งท้าย Techsauce Global Summit 2026 ภายใต้ธีม "The Race to the NEXT…" งานที่รวมผู้นำองค์กร ผู้ประกอบการ สตาร์ทอัพ นักลงทุน ผู้กำหนดนโยบาย และผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีจากทั่ว...

Responsive image

เปิดมุมมอง 10 สตาร์ทอัพเกมเกาหลีใต้ในงาน gamescom asia x Thailand Game Show 2026 เมื่อไทยและอาเซียนคือตลาดถัดไปที่ต้องการพาร์ตเนอร์ท้องถิ่น

เปิดมุมมอง 10 สตาร์ทอัพเกมเกาหลีใต้ในพาวิลเลียน KOREA-GAME INNOVATION HUB งาน gamescom asia x Thailand Game Show 2026 ว่ามองโอกาสในไทยและอาเซียนอย่างไร และต้องการพาร์ตเนอร์ท้องถิ่น...