ใครต้องตัดสินว่าโมเดล AI ปลอดภัยพอที่จะปล่อยออกมา? ซีอีโอ DeepMind เสนอตั้งองค์กรมาตรฐาน AI ถอดแบบจาก FINRA ของวงการการเงิน

Demis Hassabis ซีอีโอของ Google DeepMind โยนข้อเสนอชิ้นใหญ่ลงกลางวงถกเถียงเรื่องการกำกับดูแล AI ของสหรัฐฯ ด้วยโพสต์ยาวบน X ในหัวข้อ 'A Framework for Frontier AI and the Dawning of a New Age' เรียกร้องให้สหรัฐฯ จัดตั้งองค์กรมาตรฐาน (Standards Body) ขึ้นมาทำหน้าที่ทดสอบโมเดล AI ระดับแนวหน้า ก่อนปล่อยสู่สาธารณะ โดยถอดแบบจาก Financial Industry Regulatory Authority (FINRA) องค์กรกำกับดูแลกันเองของอุตสาหกรรมการเงินสหรัฐฯ ที่ดูแลบริษัทนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์มายาวนาน

หัวใจของข้อเสนอนี้คือการสร้างคนกลางที่เชี่ยวชาญด้านเทคนิคจริง มาตรวจสอบโมเดล AI ที่ทรงพลังที่สุดแทนการตัดสินใจแบบเฉพาะกิจของรัฐบาล รายงานของ TechCrunch สรุปกลไกที่คุณ Demis วางไว้ว่า ในระยะแรกห้องแล็บ AI ระดับแนวหน้า จะส่งโมเดลให้องค์กรมาตรฐานตรวจสอบล่วงหน้าไม่เกิน 30 วันก่อนเปิดตัวแบบสมัครใจ และเมื่อพิสูจน์ได้ว่ากระบวนการประเมินใช้งานได้จริงและรัดกุมพอ ก็จะยกระดับเป็นข้อบังคับอย่างรวดเร็ว นั่นหมายความว่าโมเดลระดับแนวหน้าจะต้องผ่านการทดสอบนี้ก่อนจึงจะวางจำหน่ายในตลาดสหรัฐฯ ได้ พร้อมกันนั้นห้องแล็บต้องทำงานร่วมกับองค์กรมาตรฐานเพื่ออุดช่องโหว่ร้ายแรงที่พบหลังเปิดตัวด้วย

ให้วงการ AI ลงขันกำกับกันเอง โดยมีรัฐหนุนหลัง

จุดที่ทำให้ข้อเสนอนี้ต่างจากแนวคิดตั้งหน่วยงานรัฐมากำกับ AI แบบเดิมคือโครงสร้างแบบองค์กรกำกับดูแลกันเอง (Self-Regulatory Organization) ตามรอย FINRA คือรัฐบาลสหรัฐฯ หนุนหลังในเชิงอำนาจ แต่เงินทุนมาจากอุตสาหกรรม AI เอง และดำเนินงานอย่างอิสระ คุณ Demis อธิบายในโพสต์ว่าบอร์ดบริหารควรประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคชั้นนำที่เป็นอิสระและตัวแทนจากฝั่งโอเพนซอร์ส ส่วนเงินทุนต้องมากพอที่จะดึงคนเก่งระดับโลกมาร่วมงาน รวมถึงจัดหาพลังประมวลผลสำหรับการทดสอบขนาดใหญ่ และยังเปิดทางให้ส่งงานประเมินบางส่วนไปให้กลุ่มวิจัยความปลอดภัย AI ภายนอกที่เชี่ยวชาญความเสี่ยงเฉพาะด้านช่วยทำได้อีกด้วย

ฝั่งเนื้อหาการทดสอบ SiliconANGLE สรุปว่าองค์กรนี้จะพัฒนาเกณฑ์ชี้วัด (Benchmark) เพื่อประเมินขีดความสามารถของโมเดลในโดเมนความเสี่ยงสูง ทั้งความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และภัยคุกคามทางชีวภาพ โดยทำงานร่วมกับหน่วยงานรัฐบาลกลางและห้องปฏิบัติการแห่งชาติของสหรัฐฯ ส่วนโมเดลที่ทำคะแนนถึงเกณฑ์ที่กำหนดจะถูกจัดเป็นโมเดลระดับแนวหน้าโดยอัตโนมัติ นอกจากนี้ยังมีการทดสอบเฉพาะสำหรับ AI แบบเอเจนต์ (Agentic AI) เพื่อจับพฤติกรรมพยายามหลบเลี่ยงมาตรการป้องกันหรือสัญญาณของการหลอกลวง ไปจนถึงผลักดันแนวปฏิบัติอย่างการฝังลายน้ำดิจิทัลในภาพที่สร้างด้วย AI

คุณ Demis สรุปจุดแข็งของแนวทางนี้ไว้ในโพสต์ว่า 'มันโฟกัสที่เรื่องเทคนิคเป็นหลัก ขณะเดียวกันก็สนับสนุนนวัตกรรมและสร้างแรงจูงใจให้ผู้เล่นทำตัวอย่างมีความรับผิดชอบ' ทั้งยังออกแบบมาให้ตามทันความเร็วของวงการ ปรับตัวตามความเสี่ยงใหญ่ที่สุดที่ถูกค้นพบ และขันน็อตให้แน่นขึ้นได้ทันทีหากสถานการณ์รุนแรงขึ้น

บทเรียนจากการรีวิว Mythos และ Sol ที่ทำให้ต้องมีมืออาชีพมาคุม

ข้อเสนอนี้ต่อยอดจากเหตุการณ์ร้อนๆ ในช่วงเดือนที่ผ่านมา เมื่อรัฐบาลสหรัฐฯ เข้ามารีวิวโมเดล Mythos ของ Anthropic และ Sol ของ OpenAI แบบเฉพาะกิจ ซึ่งถูกวิจารณ์อย่างหนักทั้งเรื่องการขาดความเชี่ยวชาญทางเทคนิคของผู้ตรวจ และกระบวนการตัดสินใจที่คลุมเครือว่าโมเดลไหนปล่อยได้เมื่อไร รายงานของ Global Government Forum เล่าว่าจุดเริ่มต้นมาจากคำสั่งฝ่ายบริหารที่ประธานาธิบดี Donald Trump ลงนามเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2026 เปิดกรอบให้รัฐบาลกลางเข้าถึงโมเดลระดับแนวหน้าล่วงหน้าไม่เกิน 30 วันก่อนเปิดตัวแบบสมัครใจ เพื่อประเมินความเสี่ยงด้านไซเบอร์

แต่สถานการณ์จริงเข้มข้นกว่ากรอบสมัครใจมาก ข้อมูลจาก KCRA ชี้ว่ากลางเดือนมิถุนายน Anthropic ต้องถอดโมเดลใหม่ทั้ง Fable 5 และ Mythos 5 ออกจากระบบเพียงไม่กี่วันหลังเปิดตัว เพื่อทำตามคำสั่งของรัฐบาล Trump ที่ห้ามชาวต่างชาติใช้งาน ก่อนที่ Mythos 5 จะได้กลับมาให้บริการแบบจำกัดวงเฉพาะกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการป้องกันไซเบอร์และผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน ขณะที่ OpenAI เลือกเดินเกมปล่อย GPT-5.6 หรือ Sol แบบจำกัดวงผู้ใช้ที่ผ่านการรับรองในช่วงการตรวจสอบเช่นกัน ภายใต้ข้อเสนอของคุณ Demis การตัดสินใจลักษณะนี้จะถูกส่งต่อไปให้องค์กรใหม่ที่มีความเชี่ยวชาญโดยตรงเป็นผู้ดูแลแทน

ทำเนียบขาวลั่นไว้แล้วว่า 'จะไม่มี FDA สำหรับ AI' แล้วข้อเสนอนี้จะไปรอดไหม

โจทย์ใหญ่ของข้อเสนอนี้คือการเมือง เพราะการกำกับดูแล AI ยังเป็นเรื่องอ่อนไหวทั้งกับอุตสาหกรรมเทคและรัฐบาล Trump ล่าสุด Sriram Krishnan ที่ปรึกษาด้าน AI ของทำเนียบขาวและหุ้นส่วนของ a16z เพิ่งให้สัมภาษณ์กับ Financial Times ตามรายงานของ PYMNTS ปิดประตูแนวคิดตั้งหน่วยงานกำกับ AI ในฝ่ายบริหารว่าจะไม่มี Food and Drug Administration (FDA) สำหรับ AI เด็ดขาด พร้อมเปรียบว่าการตั้งหน่วยงานกลางออกใบอนุญาตโมเดลจะกลายเป็น 'เม็ดทรายในฟันเฟือง' ของความก้าวหน้า เพราะบริษัทต้องมีทีมทนายก่อนถึงจะปล่อยโมเดลได้ อย่างไรก็ดี ข้อมูลจาก Benzinga ชี้ว่าคุณ Sriram เองก็สนับสนุนแนวทางระยะยาวที่ให้อุตสาหกรรมดูแลกันเองผ่านศูนย์กลางประสานงาน (Clearinghouse) ที่ทำงานร่วมกับหน่วยข่าวกรองและกลาโหม

ตรงนี้เองที่โครงสร้างแบบ FINRA อาจกลายเป็นทางลงที่ทุกฝ่ายรับได้ เพราะไม่ใช่หน่วยงานราชการที่เพิ่มขั้นตอน แต่เป็นองค์กรที่อุตสาหกรรมออกเงินและบริหารกันเองภายใต้การหนุนหลังของรัฐ ที่น่าสนใจคือ Demis ไม่ได้เป็นซีอีโอคนแรกที่คิดเรื่องนี้ SiliconANGLE ย้ำว่าราวหนึ่งเดือนก่อนหน้า Dario Amodei ซีอีโอของ Anthropic ก็เพิ่งเขียนบทความเสนอกรอบกำกับ AI ที่ถอดแบบจากวิธีที่ Federal Aviation Administration (FAA) ดูแลอุตสาหกรรมการบิน และรายงานเดียวกันอ้างข้อมูลจาก Axios ว่าคุณ Demis ได้เดินสายคุยกับทำเนียบขาว เจ้าหน้าที่ยุโรป และห้องแล็บ AI คู่แข่งเกี่ยวกับแผนนี้แล้ว โดยหวังว่าจะตั้งองค์กรนี้ให้สำเร็จภายในสิ้นปี 2026

ตอนนี้ข้อเสนอของ Demis ยังอยู่ในขั้นแนวคิดที่รอแรงหนุนจากทั้งฝั่งรัฐบาลและเพื่อนร่วมวงการ แต่จังหวะเวลาที่ปล่อยออกมาหลังเหตุการณ์รีวิวโมเดลแบบเฉพาะกิจสร้างแรงสั่นสะเทือนทั้งวงการ บวกกับสัญญาณว่ามีการเจรจาหลังบ้านคืบหน้าไปพอสมควร ทำให้นี่อาจเป็นข้อเสนอการกำกับดูแล AI ที่ใกล้ความจริงที่สุดเท่าที่เคยมีมาในสหรัฐฯ

ที่มา: TechCrunch, X (Demis Hassabis), SiliconANGLE, PYMNTS, KCRA, Global Government Forum