นักวิจัย Stanford พบวิธีฟื้นฟูกระดูกอ่อน อาจช่วยลดการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและสะโพกในอนาคต

นักวิจัยจาก Stanford Medicine ค้นพบวิธีที่อาจช่วยฟื้นฟูกระดูกอ่อนที่เสื่อมตามอายุหรือเสียหายจากการบาดเจ็บได้ โดยได้ทดลองยับยั้งโปรตีนชื่อ 15-PGDH ซึ่งร่างกายจะมีมากขึ้นตามอายุ ผลการทดลองพบว่ากระดูกอ่อนในข้อเข่าของหนูที่อายุมากกลับมาหนาขึ้นและพอทดสอบกับเนื้อเยื่อกระดูกอ่อนของคนเนื้อเยื่อก็เริ่มสร้างกระดูกอ่อนใหม่ขึ้นมาเช่นกัน

ทุกวันนี้การรักษาโรคข้อเสื่อมส่วนใหญ่ทำได้แค่บรรเทาอาการปวดหรือถ้าอาการหนักก็ต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อ แต่การค้นพบนี้อาจนำไปสู่วิธีรักษาแบบใหม่ที่ซ่อมกระดูกอ่อนได้โดยตรง แต่อย่างไรก็ตามตอนนี้ยังอยู่ในขั้นวิจัยเพื่อดูว่าปลอดภัยและได้ผลจริงหรือเปล่า

โรคข้อเสื่อมเกิดจากกระดูกอ่อนในข้อต่อค่อย ๆ สึกไป กระดูกอ่อนตรงนี้ทำหน้าที่เหมือนเบาะรองรับแรงกระแทกและกันไม่ให้ปลายกระดูกเสียดสีกันเวลาเราขยับข้อ พอสึกไปเรื่อย ๆ กระดูกอ่อนก็จะบางลงจนเกิดอาการปวด บวมและขยับได้ลำบาก ที่ยากคือกระดูกอ่อนตรงนี้แทบซ่อมแซมตัวเองไม่ได้ พอสึกไปแล้วก็ยากจะกลับมาเหมือนเดิม 

ทีมวิจัยเลยหันมาศึกษาโปรตีนชื่อ 15-PGDH ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมของเนื้อเยื่อตามอายุและพบว่ากระดูกอ่อนในข้อเข่าของหนูที่มีอายุมาก มีโปรตีนตัวนี้มากกว่าหนูที่อายุน้อยประมาณ 2 เท่า นักวิจัยจึงลองใช้ยาที่เป็นโมเลกุลขนาดเล็กไปยับยั้งโปรตีนตัวนี้ โดยลองทั้งฉีดเข้าทั้งร่างกายและฉีดเข้าข้อเข่าโดยตรง ผลคือกระดูกอ่อนในข้อเข่าของหนูกลับมาหนาขึ้นและใกล้เคียงกับกระดูกอ่อนในข้อต่อปกติ ซึ่งวิธีนี้ไม่ต้องใช้เซลล์ต้นกำเนิดเลย เพราะยาจะไปกระตุ้นเซลล์กระดูกอ่อนเดิมที่มีอยู่แล้วให้กลับมาทำงานได้เหมือนตอนที่ยังอายุน้อย

ทีมวิจัยยังลองใช้วิธีนี้กับหนูที่บาดเจ็บข้อเข่าในลักษณะคล้ายเอ็นไขว้หน้าข้อเข่า (ACL) ฉีกในคน เพราะคนที่เอ็นตรงนี้ฉีกมีโอกาสเป็นข้อเสื่อมในอนาคต ถึงแม้จะผ่าตัดซ่อมเอ็นแล้วก็ตาม

นักวิจัยให้ยายับยั้ง 15-PGDH กับหนูสัปดาห์ละ 2 ครั้ง ต่อเนื่อง 4 สัปดาห์หลังบาดเจ็บ ผลคือหนูที่ได้ยามีโอกาสเป็นข้อเสื่อมน้อยกว่าหนูที่ไม่ได้อย่างเห็นได้ชัด แถมยังลงน้ำหนักขาข้างที่เจ็บและเดินได้ใกล้เคียงปกติมากกว่า ผลจึงชี้ว่าการยับยั้งโปรตีนตัวนี้อาจช่วยได้สองทาง คือฟื้นฟูกระดูกอ่อนที่เสื่อมไปแล้วและลดโอกาสเป็นข้อเสื่อมหลังบาดเจ็บ แต่ยังต้องศึกษาต่อว่าจะได้ผลแบบเดียวกันในคนหรือเปล่า

นอกจากทดลองในหนู นักวิจัยยังทดลองกับตัวอย่างกระดูกอ่อนจากผู้ป่วยที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า หลังให้ยา 1 สัปดาห์ พบว่าโปรตีนที่ว่าลดลง สัญญาณการสลายกระดูกอ่อนลดลง และเริ่มมีสัญญาณการสร้างกระดูกอ่อนผิวข้อขึ้นมาใหม่

อย่างไรก็ตาม การทดลองนี้ทำกับเนื้อเยื่อที่อยู่นอกร่างกาย ยังไม่ได้ทดลองรักษาผู้ป่วยโดยตรง จึงยังยืนยันไม่ได้ว่าวิธีนี้จะช่วยซ่อมกระดูกอ่อนในคนได้จริงหรือไม่

ตอนนี้มียายับยั้งโปรตีนชนิดนี้แบบกินที่กำลังทดสอบในคนอยู่แล้ว แต่ทดลองเพื่อรักษาปัญหากล้ามเนื้ออ่อนแรงที่มากับอายุ ผลการทดลองช่วงแรกในอาสาสมัครที่สุขภาพดีพบว่ายาปลอดภัย และเริ่มออกฤทธิ์ในร่างกายตามที่คาดไว้ ถ้าจะใช้ยาตัวนี้รักษากระดูกอ่อนก็ยังต้องทดสอบแยกอีกรอบ

ถ้างานวิจัยต่อจากนี้ยืนยันได้ว่ายาปลอดภัยและได้ผลในคน นักวิจัยหวังว่าจะพัฒนาเป็นยากินหรือยาฉีดที่ช่วยซ่อมกระดูกอ่อนและทำให้คนต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าหรือข้อสะโพกน้อยลง

อ้างอิง: sciencedaily