AI กำลังไต่ระดับสู่ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษา แม้ไม่เคยเรียนรู้สิ่งเหล่านั้นมาก่อน มีโอกาสเก่งเทียบนักภาษาศาสตร์

ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ โมเดลภาษาใหญ่ (LLMs) สามารถวิเคราะห์ภาษาเหมือนนักภาษาศาสตร์จริง ๆ ไม่ใช่แค่พูดหรือเขียนเหมือนมนุษย์ แต่คือสามารถคิดเรื่องภาษาเองได้ ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของ AI

โดยการศึกษาในครั้งนี้เริ่มต้นจากนักวิจัยอยากรู้ว่า AI เข้าใจภาษาจริงหรือไม่ เพราะตามธรรมชาติ ‘ภาษา’ เป็นสิ่งที่ทำให้มนุษย์แตกต่างจากสัตว์อื่น ๆ นักวิชาการบางคนเชื่อว่า AI แม้จะเก่งในการสร้างข้อความหรือประโยค แต่ไม่สามารถเข้าใจภาษาเชิงลึกได้ การทดลองล่าสุดจึงตั้งคำถามว่า AI สามารถคิด วิเคราะห์ และเข้าใจภาษาเหมือนมนุษย์ได้ไหม

การทดลองของนักวิจัย

นักวิจัยจาก UC Berkeley และ Rutgers ได้สร้างชุดทดสอบเพื่อวัดความสามารถของ AI ในการวิเคราะห์ภาษาเชิงลึก การทดสอบครอบคลุมทั้งการวิเคราะห์โครงสร้างประโยค การจัดการความกำกวม การเรียงซ้อนประโยค และการวิเคราะห์เสียงของภาษา

AI ถูกทดสอบในการแยกส่วนประกอบของประโยค เช่น ประธาน กริยา กรรม หรือคุณศัพท์ ผ่านการสร้างผังประโยคเหมือนนักภาษาศาสตร์ และนักวิจัยพบว่า AI โดยเฉพาะโมเดล o1 สามารถวิเคราะห์ประโยคซับซ้อนและแก้ความกำกวมได้

ตัวอย่างเช่น ประโยค “Rowan fed his pet chicken” สามารถหมายถึงได้ทั้ง

• ไก่ที่เป็นสัตว์เลี้ยง
• ไก่ที่ให้สัตว์เลี้ยงกิน

ผลลัพท์ที่ออกมาก็พบว่า AI สามารถสร้างผังประโยคครอบคลุมทั้งสองความหมายได้อย่างถูกต้อง ซึ่งหมายความว่า AI ไม่เพียงแค่เข้าใจคำในประโยค แต่เข้าใจความหมายและโครงสร้างลึก ๆ เหมือนนักภาษาศาสตร์จริง ๆ

นอกจากนี้ การเรียงซ้อน (Recursion) คือการซ้อนประโยคภายในประโยค ซึ่งเป็นจุดเด่นของภาษามนุษย์ ทำให้สามารถสร้างประโยคที่ซับซ้อนและมีความหมายหลากหลาย 

นี่น่าสนใจมาก ๆ คือ โมเดล ChatGPT o1 สามารถวิเคราะห์ประโยคที่ซ้อนหลายชั้นและเพิ่มเลเยอร์ซ้อนใหม่ได้ถูกต้อง เช่น ประโยคง่าย ๆ อย่าง “The sky is blue” สามารถถูกซ้อนเป็น “Jane said that the sky is blue” และซ้อนหลายชั้นเป็น “Maria wondered if Sam knew that Omar heard that Jane said that the sky is blue”ต่อเนื่องไปยังการซ้อนหลายชั้นที่ซับซ้อนมากขึ้น

นักวิจัยยังสร้างภาษาสมมติ 30 ภาษา โดยแต่ละภาษามีคำใหม่ 40 คำเพื่อทดสอบว่า AI สามารถหากฎการออกเสียงของคำใหม่ได้หรือไม่ และแน่นอนว่า โมเดล o1 สามารถระบุรูปแบบการเปลี่ยนเสียงได้อย่างถูกต้อง เช่น การเปลี่ยนสระให้เป็นสระหายใจขึ้นอยู่กับพยัญชนะก่อนหน้า ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นแม้ AI ไม่เคยเรียนรู้ภาษาสมมติเหล่านี้มาก่อน ซึ่งเป็นสิ่งที่คอมพิวเตอร์มักทำได้ยาก เพราะต้องใช้ความรู้ทั่วไปและบริบทในการตีความ

ผลการทดลองชี้ให้เห็นว่า AI บางตัวสามารถวิเคราะห์ภาษาเชิงลึกได้เหมือนนักศึกษาภาษาศาสตร์ แม้ว่ายังไม่สามารถสร้างความรู้ใหม่เกี่ยวกับภาษาได้ แต่ความสามารถในการเรียนรู้และใช้กฎภาษาเองเป็นสิ่งที่น่าทึ่ง นักวิจัยเชื่อว่า หากเพิ่มพลังคำนวณและข้อมูลฝึก AI อาจเก่งกว่ามนุษย์ด้านความเข้าใจภาษาในอนาคต

อ้างอิง: wired