Studio Ghibli จี้ OpenAI หยุดใช้งานศิลปะของค่ายฝึก AI! ต้องขออนุญาตก่อนไม่ใช่ขอขมาทีหลัง

ประเด็นเรื่องลิขสิทธิ์กับ Generative AI กลับมาร้อนแรงอีกครั้ง เมื่อองค์กรตัวแทนผู้จัดพิมพ์ในญี่ปุ่น นำโดย Studio Ghibli สตูดิโอแอนิเมชันระดับตำนาน เจ้าของผลงาน Spirited Away และ My Neighbor Totoro ได้ส่งจดหมายอย่างเป็นทางการถึง OpenAI เพื่อเรียกร้องให้ยุติการนำเนื้อหาที่มีลิขสิทธิ์ไปใช้ในการฝึก โมเดล AI โดยไม่ได้รับอนุญาต

ทำไม Ghibli ถึงต้องเคลื่อนไหว?

Studio Ghibli ได้รับผลกระทบโดยตรงจากเครื่องมือ Generative AI ของ OpenAI นับตั้งแต่ ChatGPT เปิดตัวเครื่องมือสร้างภาพในตัวเมื่อเดือนมีนาคม ก็เกิดเทรนด์ฮิตที่ผู้ใช้ป้อน Prompt เพื่อเปลี่ยนภาพเซลฟี่หรือภาพสัตว์เลี้ยงของตนเองให้อยู่ในสไตล์ Ghibli จนกลายเป็นไวรัล แม้กระทั่ง Sam Altman, CEO ของ OpenAI เอง ก็ยังเคยเปลี่ยนรูปโปรไฟล์ของเขาบน X (Twitter) ให้เป็นภาพสไตล์ Ghibli

และเมื่อ OpenAI เริ่มเปิดให้ผู้คนเข้าถึง Sora โมเดลสร้างวิดีโอตัวใหม่มากขึ้น สมาคมการจัดจำหน่ายเนื้อหาในต่างประเทศของญี่ปุ่น (CODA) ซึ่งเป็นตัวแทนของ Ghibli และสมาชิกรายอื่นๆ จึงต้องยื่นคำขาดในครั้งนี้

กลยุทธ์ทำก่อนค่อยขอของ OpenAI

ปัญหาหลักที่หลายฝ่ายมองตรงกัน คือแนวทางของ OpenAI ที่ดูเหมือนจะยึดถือกลยุทธ์ "ขออภัยทีหลัง ดีกว่าขออนุญาตก่อน" (Ask forgiveness, not permission)

แนวทางนี้ทำให้ผู้ใช้สามารถสร้างภาพและวิดีโอของตัวละครที่มีลิขสิทธิ์ หรือแม้แต่บุคคลที่มีชื่อเสียงที่ล่วงลับไปแล้วได้อย่างง่ายดาย ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับหลายสถาบัน เช่น Nintendo หรือ มูลนิธิของ Dr. Martin Luther King, Jr. ที่มีความกังวลอย่างมากว่า Sora อาจถูกนำไปใช้สร้าง Deepfake ของท่าน ซึ่งตอนนี้ขึ้นอยู่กับ OpenAI ว่าจะให้ความร่วมมือหรือไม่ หากไม่ หนทางต่อไปคือการฟ้องร้องดำเนินคดี 

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ทางกฎหมายในสหรัฐอเมริกายังคงคลุมเครือ เนื่องจากกฎหมายลิขสิทธิ์ไม่ได้มีการปรับปรุงครั้งใหญ่เลยนับตั้งแต่ปี 1976 ทำให้ยังไม่มีบรรทัดฐานที่ชัดเจนว่าการใช้เนื้อหาที่มีลิขสิทธิ์เพื่อฝึก AI นั้นผิดกฎหมายหรือไม่ แม้ว่าเมื่อเร็วๆ นี้ ผู้พิพากษาของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ จะตัดสินว่า Anthropic (คู่แข่งของ OpenAI) ไม่ได้ละเมิดกฎหมายจากการ ฝึก AI ด้วยหนังสือที่มีลิขสิทธิ์ แต่บริษัทก็ถูกปรับในข้อหา ละเมิดลิขสิทธิ์ ตัวหนังสือที่นำมาใช้เทรน (pirating the books) อยู่ดี

แต่ทางฝั่งญี่ปุ่น CODA โต้แย้งว่าในกฎหมายของญี่ปุ่น การกระทำนี้อาจถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์อย่างชัดเจน

"ในกรณีอย่าง Sora 2 ที่มีการสร้างผลงานลิขสิทธิ์ที่เฉพาะเจาะจงออกมา CODA เห็นว่าการทำซ้ำระหว่างกระบวนการ Machine Learning อาจถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์" 

CODA ระบุในจดหมาย ภายใต้ระบบลิขสิทธิ์ของญี่ปุ่น การใช้ผลงานที่มีลิขสิทธิ์โดยทั่วไปจำเป็นต้องได้รับอนุญาตล่วงหน้า และไม่มีระบบใดที่อนุญาตให้หลีกเลี่ยงความรับผิดต่อการละเมิดผ่านการคัดค้านในภายหลัง

มุมมองจากผู้สร้างค่าย

แม้ว่า Hayao Miyazaki หนึ่งในผู้กำกับคนสำคัญของ Studio Ghibli จะยังไม่ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นโดยตรงต่อประเด็น AI ที่เลียนแบบผลงานของเขาในครั้งนี้

แต่ย้อนกลับไปในปี 2016 เมื่อเขาลองชมแอนิเมชัน 3D ที่สร้างโดย AI เขาก็ได้วิจารณ์ไว้ว่า

"ผมดูสิ่งนี้แล้วไม่รู้สึกว่ามันน่าสนใจเลย... ผมรู้สึกอย่างแรงกล้าว่านี่คือการดูหมิ่นชีวิต"

ที่มา: TechCrunch