OpenAI เปิดตัว gpt-oss-120b และ gpt-oss-20b: โมเดล AI ระดับสูงแบบ open-weight ที่พร้อมใช้งานบน Azure และ Windows

OpenAI เขย่าวงการ AI อีกครั้งด้วยการเปิดตัว gpt-oss-120b และ gpt-oss-20b โมเดลภาษาแบบ open-weight ที่ทรงพลังที่สุดในปัจจุบัน พร้อมปล่อยให้ใช้งานได้ภายใต้ Apache 2.0 license ทั้งผ่านบริการของ Microsoft อย่าง Azure AI Foundry และ Windows AI Foundry รวมถึงสามารถดาวน์โหลดไปใช้งานบนเครื่องหรือระบบองค์กรได้โดยตรง

นี่คือครั้งแรกในรอบหลายปีที่ OpenAI ปล่อยโมเดลระดับสูงให้กับสาธารณะอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่ยุค GPT-2

จุดเปลี่ยนสำคัญ OpenAI พลิกเกมจากโมเดลปิดสู่ Open-Weight

โมเดลทั้งสองตัวถูกพัฒนาขึ้นด้วยเทคนิคการ train ขั้นสูง มีการใช้ reinforcement learning และความรู้จากระบบภายในรุ่นล่าสุดของ OpenAI อย่าง o3 และ o4 ซึ่งเป็น frontier systems ที่ยังไม่เปิดเผยต่อสาธารณะ

• gpt-oss-120b มีพารามิเตอร์รวม 120 พันล้านตัว แต่เปิดใช้งานจริงแค่ 5.1B ต่อ token ด้วยเทคนิค Mixture-of-Experts (MoE) ทำให้สามารถรันได้บน GPU ขนาด 80GB ตัวเดียว
• gpt-oss-20b ขนาดเล็กกว่า ใช้เพียง 16GB VRAM ก็สามารถรันได้บน edge device หรือแม้แต่โน้ตบุ๊กระดับสูง

ทั้งสองโมเดลโดดเด่นด้าน reasoning, CoT (chain-of-thought), การเรียกใช้งานฟังก์ชันภายนอก เช่น โค้ด Python หรือ Web Search และสามารถให้ผลลัพธ์ที่มีความแม่นยำสูง แม้เทียบกับ proprietary models เช่น GPT-4o และ o1

ทำไมต้องเป็น Open-Weight ?

เพราะ AI ไม่ใช่แค่ layer อีกชั้นใน tech stack แต่มันกำลังกลายเป็นตัว stack เอง ซึ่ง OpenAI กำลังส่งสัญญาณว่าในยุคใหม่ของ AI ทั้งองค์กรขนาดใหญ่ รัฐบาล ไปจนถึงนักพัฒนาอิสระ ต้องการอิสระในการเลือก และควบคุมโมเดลเองได้

ด้วยการเปิดโมเดลภายใต้ Apache 2.0:

• ผู้ใช้สามารถ fine-tune ด้วยเทคนิค LoRA, QLoRA, PEFT ได้
• สามารถ distill, quantize, หรือลด context length เพื่อลดขนาดโมเดล
• เข้าถึงน้ำหนักทั้งหมด (full weight access) เพื่อทำ security audit หรือ retrain layer เฉพาะ
• export โมเดลไปยัง ONNX หรือ Triton เพื่อใช้กับระบบ container เช่น AKS หรือ Foundry Local

Microsoft เข้ามามีบทบาทสำคัญใน ecosystem นี้ ผ่าน 3 เสาหลัก:

1. Azure AI Foundry : แพลตฟอร์มสำหรับ fine-tune, deploy และ manage open models ระดับ enterprise
2. Foundry Local : สำหรับองค์กรที่ต้องการ deploy บน edge, อุปกรณ์ offline หรือในเครือข่ายปิด
3. Windows AI Foundry : นำ AI รุ่นสูงเข้าสู่ Windows 11 ให้สามารถใช้งาน inferencing ได้บนเครื่องส่วนตัวโดยไม่พึ่ง cloud

ตอนนี้ gpt-oss-120b และ gpt-oss-20b ถูก integrate เข้าสู่ Foundry แล้ว และในเร็ว ๆ นี้จะสามารถใช้งานผ่าน Responses API แบบเดียวกับ GPT-4 ทำให้เปลี่ยนมาใช้โมเดลเหล่านี้ในแอปเดิมได้ทันที

gpt-oss-120b และ gpt-oss-20b คือหมุดหมายใหม่ของ AI ยุคโอเพ่น ด้วยพลังเทียบเท่า GPT รุ่นปิด ความยืดหยุ่นระดับองค์กร และความสามารถในการ deploy ได้ทั้ง cloud และ edge ทั้งหมดภายใต้ license แบบเปิด

อ้างอิง: openai, azure.microsoft