
เกือบครึ่งหนึ่งของตลาดวัสดุสำคัญสำหรับผลิตชิปทั่วโลกอยู่ในมือบริษัทญี่ปุ่น ขณะที่เครื่องจักรผลิตชิปอีกราวหนึ่งในสามก็มาจากประเทศเดียวกัน เมื่อไทยต้องการก้าวขึ้นไปในห่วงโซ่เซมิคอนดักเตอร์ ทีมไทยแลนด์จึงเลือกเดินทางไปคุยถึงต้นน้ำของอุตสาหกรรม ด้วยการจัดเวทีด้านเซมิคอนดักเตอร์ในต่างประเทศเป็นครั้งแรกที่กรุงโตเกียว
คุณนฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) เปิดเผยว่า คุณเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เป็นประธานการประชุม Thailand-Japan Semiconductor Strategic Partnership Roundtable ณ โรงแรมอิมพีเรียล กรุงโตเกียว โดยนำคณะภาครัฐและเอกชนไทยหารือกับผู้นำอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ญี่ปุ่น เพื่อผลักดันยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติให้เกิดเป็นความร่วมมือและการลงทุนที่จับต้องได้ พร้อมเชิญชวนให้ลงทุนในสามกลุ่มเทคโนโลยี ได้แก่ โฟโตนิกส์ (Photonics) หรือเทคโนโลยีที่ใช้แสงในการรับส่งและประมวลผลข้อมูล ชิปควบคุมพลังงาน (Power Semiconductor) และเซนเซอร์
แม้จะเป็นเวทีชวนลงทุน แต่คุณเอกนิติวางโจทย์ไว้กว้างกว่าการดึงโรงงานเข้าประเทศ เพราะเป้าหมายคือยกระดับไทยจากฐานการผลิตไปสู่การร่วมออกแบบ พัฒนา และสร้างนวัตกรรม โดยผสานจุดแข็งด้านเทคโนโลยีของญี่ปุ่นเข้ากับฐานอุตสาหกรรมและบุคลากรของไทย
"โจทย์ในวันนี้ไม่ใช่เพียงการเชิญชวนให้บริษัทเซมิคอนดักเตอร์ญี่ปุ่นเข้ามาตั้งโรงงานในประเทศไทย แต่คือจุดเริ่มต้นของหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์ที่จะเปลี่ยนเทคโนโลยีระดับโลกให้เป็นโอกาสของคนไทย เมื่อผสานจุดแข็งด้านเทคโนโลยีของญี่ปุ่นเข้ากับฐานอุตสาหกรรมและบุคลากรไทย ประเทศไทยจะไม่เพียงเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่เซมิคอนดักเตอร์โลก แต่จะมีบทบาทร่วมกำหนดอนาคตของอุตสาหกรรมนี้" คุณเอกนิติกล่าว
คุณเอกนิติยังระบุว่า เวทีนี้คือก้าวแรกของการเติบโตรอบใหม่ (Second Take-Off) และเส้นทางสู่ 'ชิปเมดอินไทยแลนด์' ซึ่งจะสร้างงานทักษะสูง เพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการไทย และวางรากฐานการเติบโตระยะยาวของประเทศ
น้ำหนักของเวทีนี้เห็นได้จากรายชื่อผู้ร่วมหารือ ฝั่งญี่ปุ่นนำโดย Tetsuro Higashi อดีตประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Tokyo Electron หนึ่งในผู้ผลิตเครื่องจักรผลิตชิปรายใหญ่ของโลก ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งประธาน Leading-edge Semiconductor Technology Center (LSTC) และประธานคณะกรรมการ Rapidus
Rapidus คือบริษัทเรือธงที่ญี่ปุ่นตั้งขึ้นเพื่อเพิ่มบทบาทผู้นำด้านชิปขั้นสูง โดยเกิดจากการรวมพลังของบริษัทยักษ์ใหญ่ 8 แห่ง ได้แก่ Toyota, Sony, NTT, SoftBank, Kioxia, NEC, Denso และ MUFG Bank ร่วมกับรัฐบาลภายใต้ยุทธศาสตร์ระดับชาติ เป้าหมายของบริษัทคือผลิตชิปขั้นสูงรุ่น 2 นาโนเมตร ซึ่งประมวลผลได้เร็ว ใช้พลังงานน้อย และเป็นหัวใจของ AI ดาต้าเซ็นเตอร์ รถยนต์ไร้คนขับ และหุ่นยนต์อัจฉริยะ โครงการนี้จึงถือเป็นเดิมพันทางเทคโนโลยีครั้งสำคัญของญี่ปุ่น
นอกจากนี้ ยังมีผู้บริหารจากบริษัทเซมิคอนดักเตอร์ชั้นนำของญี่ปุ่นอีก 11 รายเข้าร่วม อาทิ Sony Semiconductor Solutions ผู้นำตลาดเซนเซอร์ภาพของโลก, Canon Machinery และ Nagase กลุ่มธุรกิจวัสดุและเทคโนโลยีระดับโลก รวมถึงประธาน Japan External Trade Organization (JETRO) กรุงเทพฯ
คำถามต่อมาคือ ทำไมบริษัทชิปญี่ปุ่นควรมองไทย คำตอบเริ่มจากความแข็งแกร่งของญี่ปุ่นเอง โดยในปี 2568 องค์กรสถิติการค้าเซมิคอนดักเตอร์โลก (World Semiconductor Trade Statistics: WSTS) ประเมินว่าตลาดเซมิคอนดักเตอร์ของญี่ปุ่นมีมูลค่ากว่า 44.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ญี่ปุ่นส่งออกเซมิคอนดักเตอร์และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์กว่า 43.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และส่งออกเครื่องจักรผลิตเซมิคอนดักเตอร์อีกกว่า 30.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่บริษัทญี่ปุ่นครองส่วนแบ่งตลาดโลกราว 31% ในเครื่องจักรผลิตชิป และ 48% ในวัสดุสำคัญสำหรับการผลิตชิป ความแข็งแกร่งนี้ไล่ตั้งแต่วัสดุและเครื่องจักรต้นน้ำ ไปจนถึงเซนเซอร์ภาพ ชิปควบคุมพลังงาน และเทคโนโลยีการประกอบและทดสอบขั้นสูง
ในทางกลับกัน ไทยเป็นฐานการผลิตแผงวงจรพิมพ์ (Printed Circuit Board: PCB) อันดับ 1 ของอาเซียนและอันดับ 5 ของโลก มีฐานยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และเครือข่ายซัพพลายเออร์ที่เข้มแข็ง อีกทั้งเป็นประตูสู่ตลาดอาเซียน การลงทุนในไทยจึงช่วยให้บริษัทญี่ปุ่นขยายกำลังผลิต กระจายความเสี่ยงของห่วงโซ่อุปทาน และเข้าถึงตลาดที่กำลังเติบโต ส่วนไทยจะได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีและยกระดับผู้ประกอบการกับบุคลากรสู่งานที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น ตามบทบาทศูนย์กลางเชื่อมโยงที่เชื่อถือได้ (Trusted Connector) ที่ไทยวางไว้
ความร่วมมือนี้ไม่ได้เริ่มจากศูนย์ เพราะบริษัทญี่ปุ่นมีฐานในไทยครอบคลุมหลายช่วงของห่วงโซ่อยู่แล้ว ทั้ง Sony และ Toshiba Electronic Devices & Storage ในการประกอบและทดสอบชิป, ROHM ผู้บุกเบิกการผลิตชิปควบคุมพลังงานจากซิลิคอนคาร์ไบด์ (SiC MOSFET) เชิงพาณิชย์รายแรกของโลก, Nisshinbo ด้านการออกแบบวงจรอิเล็กทรอนิกส์ และ Yamaha Robotics ที่ผลิตเครื่องจักรอย่างเครื่องเชื่อมลวด (Wire Bonder) ฐานเหล่านี้คือจุดตั้งต้นที่จะต่อยอดไปสู่การออกแบบชิป การประกอบและทดสอบขั้นสูง และชิปควบคุมพลังงาน
ตัวเลขการลงทุนก็ยืนยันทิศทางเดียวกัน ตั้งแต่ปี 2566 ถึงเดือนกันยายน 2569 นักลงทุนญี่ปุ่นยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ PCB การออกแบบวงจร และอิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องรวม 108 โครงการ มูลค่ากว่า 59,000 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นกิจการผลิตหรือทดสอบอุปกรณ์สารกึ่งตัวนำและวงจรรวม 11 โครงการ มูลค่ากว่า 10,000 ล้านบาท และกิจการ PCB และชิ้นส่วนอีก 11 โครงการ มูลค่ากว่า 18,000 ล้านบาท ครอบคลุมตั้งแต่วัสดุสำหรับแผงวงจรพิมพ์ไปจนถึงการผลิตและประกอบแผงวงจร

เมื่อฐานเดิมพร้อม ไทยจึงวางเป้าหมายระยะยาวไว้ชัดเจน ยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงแห่งชาติตั้งเป้าดึงดูดการลงทุนไม่น้อยกว่า 500,000 ล้านบาทภายในปี 2573 และกว่า 2.5 ล้านล้านบาทภายในปี 2593 พร้อมผลักดันรายได้อุตสาหกรรมสู่ 5 ล้านล้านบาทต่อปี และสร้างงานทักษะสูงกว่า 230,000 ตำแหน่ง
เส้นทางไปสู่เป้านั้นแบ่งเป็นขั้น ในระยะแรก ไทยจะยกระดับการประกอบและทดสอบชิปไปสู่การประกอบและบรรจุชิปขั้นสูง (Advanced Packaging) เสริมความแข็งแกร่งด้านการออกแบบวงจรรวม (Integrated Circuit: IC) และวางรากฐานการผลิตเวเฟอร์ (Wafer) ก่อนพัฒนาสู่ห่วงโซ่อุตสาหกรรมครบวงจร และการผลิต 'ชิปเมดอินไทยแลนด์' ในระยะยาว
อย่างไรก็ตาม เป้าหมายจะเป็นจริงได้ก็ต่อเมื่อโครงการเริ่มเดินหน้าได้เร็วและมีคนพร้อมทำงาน บีโอไอจึงเตรียมแพ็กเกจสนับสนุนเฉพาะโครงการ ทั้งเงินสนับสนุน สิทธิประโยชน์ทางภาษี และการประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเร่งขั้นตอนอนุมัติผ่าน Thailand FastPass ให้โครงการเทคโนโลยีขั้นสูงเริ่มดำเนินการได้รวดเร็ว
ด้านบุคลากร โครงการ Siam Silica ตั้งเป้าพัฒนากำลังคนด้านเซมิคอนดักเตอร์ไม่น้อยกว่า 86,000 คนภายในปี 2573 ควบคู่กับ Skill Bridge ที่เปิดให้ภาคอุตสาหกรรมร่วมกำหนดทักษะและออกแบบหลักสูตรให้ตรงกับความต้องการของนักลงทุน และยังมีวีซ่าพำนักระยะยาว (Long-Term Resident Visa: LTR Visa) ที่ช่วยให้บริษัทนำวิศวกรและผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศเข้ามาทำงานในไทยได้สะดวกขึ้น
ทั้งหมดนี้วนกลับมาที่โจทย์เดียวกับที่คุณเอกนิติวางไว้ตอนต้น คือไทยไม่ได้มองญี่ปุ่นเป็นเพียงแหล่งเงินทุน แต่เป็นหุ้นส่วนที่จะสร้างขีดความสามารถด้านชิปไปด้วยกัน ซึ่งคุณนฤตม์กล่าวย้ำว่า
"ไทยไม่ได้ต้องการเพียงเงินลงทุน แต่ต้องการร่วมกับญี่ปุ่นสร้างขีดความสามารถด้านชิป ทั้งการออกแบบ การผลิตขั้นสูง และการพัฒนาวิศวกรไทย บีโอไอพร้อมจัดแพ็กเกจสนับสนุนเฉพาะโครงการ เชื่อมโยงซัพพลายเออร์และบุคลากร และประสานทุกหน่วยงาน เพื่อให้โครงการที่มีศักยภาพเริ่มดำเนินการในไทยได้อย่างรวดเร็ว"
ที่มา: ข่าวประชาสัมพันธ์ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ)
ลงทะเบียนเข้าสู่ระบบ เพื่ออ่านบทความฟรีไม่จำกัด