
คำขอรับการส่งเสริมการลงทุนในไทยช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 มีมูลค่ารวม 1.71 ล้านล้านบาท โดยโครงการที่เกี่ยวข้องกับ AI คิดเป็นราว 70% ของมูลค่าคำขอทั้งหมด ตามข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือ BOI ตัวเลขนี้ทำให้คำถามเรื่อง Data Center และโครงสร้างพื้นฐาน AI ไม่ได้อยู่แค่ในวงการเทคโนโลยีอีกต่อไป เพราะการตัดสินใจว่าจะรับลงทุนแบบใด กระทบทั้งพลังงาน น้ำ ที่ดิน แรงงาน และผู้ผลิตไทยในห่วงโซ่อุปทาน
บนเวที Sustainability Expo 2026 (SX2026) ซึ่งจัดระหว่างวันที่ 6–15 พฤศจิกายน 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ภายใต้ธีม “Resilience in Action – ปรับ รับ เปลี่ยน” ดร. สันติธาร เสถียรไทย และคุณวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ชวนมองโจทย์นี้จากอีกด้านหนึ่ง เงินลงทุนที่เข้ามาอาจมีขนาดใหญ่ แต่ไทยควรถามต่อว่า สิ่งใดจะเหลืออยู่กับคนและธุรกิจในประเทศหลังโครงการเริ่มเดินหน้าแล้ว
Data Center หรือศูนย์ข้อมูล คือโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้ประมวลผลและเก็บข้อมูลของบริการดิจิทัล รวมถึงระบบ AI จึงเป็นการลงทุนที่ใช้ไฟฟ้า น้ำ พื้นที่ และบุคลากรในระดับสูง ดร.สันติธารเสนอกรอบคิดบนเวทีว่า การตัดสินใจไม่ควรหยุดที่ ‘รับ’ หรือ ‘ไม่รับ’ การลงทุน แต่ต้องกำหนดกติกาว่าประเทศต้องการอะไรจากผู้ลงทุน
เงื่อนไขแรกคือมาตรฐานขั้นต่ำด้านผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การลงทุนต้องจัดการการใช้พลังงานและน้ำโดยไม่สร้างภาระเกินรับไหวให้พื้นที่ที่เข้าไปตั้งโครงการ จากนั้นจึงค่อยพิจารณาว่าโครงการช่วยต่อยอดยุทธศาสตร์ไทยหรือไม่ เช่น ใช้ชิ้นส่วนที่ผลิตในประเทศ ทำวิจัยร่วมกับมหาวิทยาลัย หรือพัฒนาคนไทยให้ทำงานในห่วงโซ่อุปทาน AI ได้
นี่เป็นกรอบข้อเสนอจากการเสวนา ส่วนหลักเกณฑ์ลงทุนของรัฐต้องยึดตามประกาศทางการ กรอบนี้ชี้ให้เห็นจุดที่การถกเถียงเรื่อง Data Center ควรลงรายละเอียดมากขึ้น เพราะประเทศไทยเองก็ลงทุนกับโครงการเหล่านี้ผ่านทรัพยากรที่ต้องจัดสรรให้ ทั้งที่ดิน น้ำ ไฟฟ้า และคนทำงาน
ดร.สันติธาร เรียกโจทย์นี้ว่า ‘Global Capital to Local Capabilities’ การดึงทุนจากต่างประเทศต้องตามมาด้วยทักษะ เทคโนโลยี และความสามารถของคนในประเทศ เขาแบ่งโอกาสจาก AI ออกเป็น 2 ทาง ทางแรกคือไทยเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทาน AI ตั้งแต่ชิ้นส่วน ระบบ ไปจนถึงงานวิจัยและวิศวกรรม อีกทางคือการนำ AI ไปใช้ยกระดับภาคเกษตร การศึกษา สาธารณสุข และ SME แม้ธุรกิจเหล่านั้นจะไม่ได้ผลิตเทคโนโลยี AI เอง
คุณวราวุธเสริมว่า การมี local content หรือสัดส่วนชิ้นส่วนในประเทศ ยังไม่พอหากผู้ลงทุนเพียงย้ายห่วงโซ่อุปทานเดิมของตัวเองเข้ามาตั้งในไทย สิ่งที่ควรเกิดขึ้นคือผู้ผลิตไทยได้เข้าไปทำงานในเครือข่ายนั้น มีการถ่ายทอดเทคโนโลยี และแรงงานได้ทักษะเพิ่มขึ้น
คำขอรับการส่งเสริม 1.71 ล้านล้านบาทจึงบอกได้เพียงขนาดของโครงการที่กำลังเข้ามา ไม่ได้ยืนยันว่าประโยชน์จะกระจายไปถึงธุรกิจไทยมากน้อยเพียงใด คำตอบอยู่ที่เงื่อนไขของแต่ละโครงการ และความพร้อมของผู้ประกอบการไทยที่จะเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานใหม่
ภาพของ AI อุตสาหกรรมสีเขียว และธุรกิจเพื่อการมีอายุยืนยาว ถูกเปรียบเป็น ‘รถไฟความเร็วสูง’ ที่กำลังโตเร็ว แต่ประตูขึ้นรถยังแคบสำหรับแรงงานและ SME ไทย หากไทยดึงอุตสาหกรรมเหล่านี้เข้ามาได้ แต่คนไทยเข้าไปทำได้เพียงงานส่วนน้อย ผลลัพธ์ก็อาจไม่ต่างจากการมีรถไฟผ่านประเทศโดยที่คนส่วนใหญ่ขึ้นไม่ได้
ดร.สันติธารจึงชวนมองอีกด้านของเศรษฐกิจไทยไปพร้อมกัน คือเกษตร อาหาร และท่องเที่ยวซึ่งมีคนอยู่ในระบบจำนวนมาก อุตสาหกรรมเดิมยังยกระดับได้จากการเชื่อมกับเทรนด์สุขภาพ เช่น การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ อาหารเพื่อสุขภาพ และการต่อยอดฐานการผลิตที่มีความแม่นยำไปสู่อุปกรณ์การแพทย์
คุณวราวุธยกตัวอย่างผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมยานยนต์ เมื่อรถยนต์ไฟฟ้ามีชิ้นส่วนน้อยกว่ารถเครื่องยนต์สันดาป ผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยต้องหาเส้นทางใหม่ให้ทักษะการผลิตเดิม การย้ายไปสู่อุปกรณ์การแพทย์หรือชิ้นส่วนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีจึงเป็นเรื่องที่ต้องทำควบคู่กับการดึงการลงทุนใหม่เข้าประเทศ
ทั้งสองคนยังพูดถึงบทบาทของไทยในโลกที่ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ทำให้บริษัทและประเทศต่าง ๆ กระจายความเสี่ยง ดร.สันติธารใช้คำว่า ‘Trusted Connector’ เพื่ออธิบายประเทศที่เชื่อมความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การเงิน อาหาร พลังงาน และห่วงโซ่อุปทานได้
บทบาทนี้ไม่ได้เกิดจากการยืนอยู่ตรงกลางเพียงอย่างเดียว ไทยต้องมีสิ่งที่ผู้ลงทุนและพันธมิตรเชื่อถือได้ ทั้งความมั่นคงด้านอาหาร พลังงาน ไซเบอร์ และห่วงโซ่อุปทาน เสถียรภาพของประเทศ และโอกาสต่อยอดอุตสาหกรรมใหม่ การเปิดรับพันธมิตรจึงต้องเดินคู่กับการรู้ว่าไทยต้องการให้ความร่วมมือนั้นแก้ปัญหาอะไร
ลงทะเบียนเข้าสู่ระบบ เพื่ออ่านบทความฟรีไม่จำกัด