เปิดเบื้องหลังดีล CP AXTRA x Cainiao ทำไม Makro-Lotus’s ต้องสร้างเทคโนโลยีใหม่ร่วมกับ Alibaba

• ยักษ์ใหญ่ค้าปลีก-ค้าส่งอย่าง CP AXTRA (Makro และ Lotus’s) กำลังอยู่ระหว่างการทรานส์ฟอร์มครั้งใหญ่ และพาร์ทเนอร์ที่พวกเขาเลือกคือ Cainiao (ช่ายเหนี่ยว) บริษัทเทคโนโลยีโลจิสติกส์ระดับโลกภายใต้ปีกของ Alibaba

นี่ไม่ใช่แค่การซื้อซอฟต์แวร์มาติดตั้ง แต่เป็นดีลเชิงกลยุทธ์ที่เรียกว่า Co-creation โดยมีเป้าหมายเพื่อผ่าตัดระบบหลังบ้านทั้งหมด และปั้น CP AXTRA ให้เป็น แพลตฟอร์ม Retail Tech ชั้นนำแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เบื้องหลังการตัดสินใจครั้งนี้คืออะไร ? และเทคโนโลยีที่พวกเขากำลังสร้างร่วมกันจะเปลี่ยนประสบการณ์การซื้อของใน Makro และ Lotus’s ไปอย่างไร ?

ความเจ็บปวดที่ต้องแก้ เมื่อลูกค้าไม่อยากรอ

คุณธนิศร์ เจียรวนนท์ ประธานคณะผู้บริหาร กลุ่มธุรกิจค้าส่ง บริษัท ซีพี แอ็กซ์ตร้า จำกัด (มหาชน) ฉายภาพว่า ธุรกิจกำลังเผชิญ 3 ความท้าทายใหญ่ ได้แก่ การทำ Digital Transformation, พฤติกรรมลูกค้าที่เปลี่ยนไป และความซับซ้อนของ Supply Chain ที่เพิ่มขึ้น

ในอดีต ธุรกิจค้าปลีกแค่ส่งของจากคลังไปสาขาก็จบ แต่ปัจจุบัน ลูกค้าต้องการคือ 'ความเร็ว'

ก่อนหน้านี้เราส่งของวันจันทร์ ได้รับอังคารหรือพุธ  แต่ตอนนี้ลูกค้าต้องการ 3 ชั่วโมง และเราเชื่อว่าในอนาคต ลูกค้าไทยจะเหมือนจีน คือต้องการภายใน 25 - 30 นาที, คุณธนิศร์กล่าว

เมื่อบวกกับธุรกิจ E-commerce ที่โตจาก 3% พุ่งไปแตะ 30% ของธุรกิจ ทำให้ระบบหลังบ้านเดิมจึงรับไม่ไหว เพดานการจัดส่งออเดอร์ตันอยู่ที่ 15,000 ออเดอร์ต่อวัน

และความท้าทายนี้ไม่ได้มีแค่เรื่องความเร็ว และจำนวนออเดอร์เท่านั้น แต่ยังมีความซับซ้อนเฉพาะตัวของ Makro ที่เป็นธุรกิจค้าส่ง (B2B) ด้วย

คุณถิรายุ ทรงเวชเกษม Chief Digital Officer จาก CP AXTRA อธิบายเสริมว่า โจทย์ของ Makro นั้นยากกว่าค้าปลีกทั่วไป เพราะมีขนาดออเดอร์ใหญ่มาก (เฉลี่ย 3,500-4,000 บาท ต่อบิล) และต้องหยิบสินค้าในสาขาที่ใหญ่มาก (5,500 - 10,000 ตร.ม.) ซึ่งมีลูกค้ารายอื่นเดินซื้อของอยู่ด้วย

ทำไมต้อง Cainiao ?

เมื่อเจอกับ Pain Point ที่ระบบเดิมไม่สามารถตอบโจทย์ลูกค้าได้ CP AXTRA จึงเริ่มมองหาพาร์ทเนอร์โซลูชันจากทั่วโลก และคำตอบก็คือ Cainiao 

เหตุผลสำคัญคือ สเกล และ ประสบการณ์จริง

Cainiao เกิดมาจากแก่นของ E-commerce อย่าง Alibaba และมีศักยภาพในการจัดการออเดอร์มหาศาลถึง 90 ล้านออเดอร์ต่อวัน และพุ่งไปถึง 120 ล้านออเดอร์ในวันเลขเบิ้ลอย่าง 11.11 

พวกเขาไม่เพียงมีศักยภาพด้านเทคโนโลยี AI และโลจิสติกส์ระดับโลก แต่ยังมีประสบการณ์จริงในการจัดการออเดอร์มหาศาล

การเลือก Cainiao ไม่ใช่แค่การเลือกเทคโนโลยี แต่ยังสะท้อนถึงการเปลี่ยน Mindset ขององค์กร คุณธนิศร์ เล่าว่า ในอดีตคนไทยมักคุ้นเคยกับการใช้ซอฟต์แวร์จากฝั่งตะวันตก เช่น อเมริกา หรือ อังกฤษ

แต่เขาได้ย้ำกับทีมโดยเปรียบเปรยถึงคำกล่าวของเติ้งเสี่ยวเผิงว่า "ไม่ว่าแมวขาวหรือแมวดำ ขอแค่จับหนูได้ ก็คือแมวที่ดี" ซึ่ง Cainiao คือ แมวที่ดีที่สุด ที่จะมาช่วยแก้ปัญหานี้

ความร่วมมือครั้งนี้ได้นำไปสู่ 3 เทคโนโลยีหลักที่นำมาใช้แล้วกับ Makro ได้แก่

iWMS (In-store Warehouse Management System)

ระบบเปลี่ยนสาขาให้เป็นคลังสินค้าย่อย จากเดิมที่พนักงาน 1 คน หยิบของได้แค่ 5 ออเดอร์ ระบบใหม่ช่วยให้หยิบได้ถึง 12 ออเดอร์ หรือ เพิ่มประสิทธิภาพการหยิบและแพ็ค (Pick & Pack) ขึ้น 140% 

TMS (Transport Management System)

ระบบบริหารจัดการการขนส่งอัจฉริยะ ที่เข้ามาคุมรถขนส่งกว่า 4,000 คัน (จากเดิมมีเพียง 400 คัน) ช่วยขยายเพดานการจัดส่งจาก 15,000 เป็น 100,000 ออเดอร์ต่อวัน 

AI-Powered Planogram

ระบบจัดเรียงสินค้าบนชั้นวางด้วย AI  ไม่ใช่แค่จัดให้สวย แต่จัดเพื่อให้หาง่าย ทั้งสำหรับลูกค้าที่เดินในร้าน และสำหรับพนักงาน Picker ที่ต้องวิ่งหยิบของแข่งกับเวลา

เบื้องหลัง Co-creation ส่งวิศวกร นั่งทำงานใน Makro

สัปดาห์แรกที่ตกลงกัน Cainiao ส่งวิศวกร 30 กว่าคน มานั่งทำงานกับเราที่สาขาเลย เราพัฒนาร่วมกัน... ภายใน 3-4 เดือน เราก็เริ่มทดลองเฟสแรกได้

อีกสิ่งที่น่าสนใจของดีลนี้คือโมเดล Co-creation คุณธีรยุทธเล่าว่า นี่ไม่ใช่การซื้อโซลูชันสำเร็จรูป เพราะโจทย์ของ Makro ไทยไม่เหมือนที่ไหนในโลก

การทำงานแบบนี้ทำให้เกิดการพัฒนาร่วมกัน (Co-develop) ทั้งซอฟต์แวร์และอัลกอริทึม โดย CP AXTRA เป็นเจ้าของสิทธิ์ทางปัญญาร่วมกัน ได้เรียนรู้ Know-how ระดับโลก ทำให้ CP AXTRA ไม่ใช่แค่ผู้ใช้ แต่เป็นผู้ร่วมพัฒนาด้วย

ขณะที่ Cainiao ก็ได้เรียนรู้ตลาดค้าส่งในไทยที่ซับซ้อน โดยเฉพาะอย่างยิ่งจุดที่มีลักษณะเฉพาะตัว เช่น การที่ลูกค้าต้องรับสินค้าแบบเจอหน้ากัน และต้องมีการเรียกคืนบรรจุภัณฑ์บางประเภท ซึ่งแตกต่างจากโมเดลการจัดส่งที่เน้นการวางของในจุดที่กำหนด  แบบในประเทศจีน

ความร่วมมือนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้น โดย CP AXTRA วางเป้าหมาย 3 ปี ที่จะก้าวขึ้นเป็นแพลตฟอร์ม Retail Tech อันดับ 1 ของเอเชีย

โดยมีแผนจะขยายโมเดลเทคโนโลยีที่พัฒนาร่วมกันนี้ไปยังตลาดใหญ่ที่ 2 อย่าง มาเลเซีย และตลาดใหม่ใน ฟิลิปปินส์

นอกจาก Cainiao แล้ว ยังเตรียมขยายความร่วมมือลึกขึ้นไปในเครือ Alibaba ทั้งการนำโมเดล AI อย่าง Qwen มาพัฒนาระบบ และการนำสินค้าบุกตลาดจีนผ่าน Tmall Global

ทั้งหมดนี้สอดคล้องกับหลักการ 3 ประโยชน์ ของเครือซีพี คือ ประโยชน์ต่อประเทศ, ประชาชน (ลูกค้า) และสุดท้ายคือบริษัท ซึ่งการนำเทคโนโลยีระดับโลกมาปรับใช้ในไทยครั้งนี้ ก็เพื่อยกระดับทั้งอุตสาหกรรมค้าปลีกของประเทศให้ก้าวไปอีกขั้น