ทุก 100 บาทที่ธุรกิจไทยหาได้ เกือบ 15 บาทหมดไปกับค่าขนส่ง ต้นทุนโลจิสติกส์ไทยสูงติดอันดับภูมิภาค และเทคโนโลยี Telematics + AI คือก้าวต่อไปในการบริหารฟลีต

หากได้พูดคุยกับผู้บริหารด้าน Fleet Management หรือผู้ให้บริการขนส่งในไทยยุคนี้ ภาพที่เราได้เห็นตรงกันคือ โจทย์การทำงานในแต่ละวันเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง แม้ธุรกิจ e-Commerce และระบบโลจิสติกส์ในประเทศจะเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กลับพบว่า ต้นทุนการขนส่งในไทยสูงถึงประมาณ 14.2% ของ GDP ซึ่งนับว่าสูงกว่าประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างเห็นได้ชัด อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ คือ ทุกๆ รายได้ 100 บาทที่ธุรกิจหาได้ จะต้องถูกใช้เป็นค่าขนส่งไปแล้วเกือบ 15 บาท

ที่น่าสนใจคือ จุดที่ทำให้ผลกำไรของ Fleet ขนส่งรั่วไหลมากที่สุด มักไม่ใช่เรื่องที่มองเห็นได้ง่ายๆ แต่เป็น “รอยรั่วเงียบ” ที่ค่อย ๆ สะสมจนยากจะแก้ไขได้ทัน

• รอยรั่วค่าน้ำมัน คนขับบางคนชอบเหยียบคันเร่งแรง เบรกกะทันหันบ่อยจนเป็นนิสัย เพื่อนร่วมทางอาจสังเกตเห็น แต่ผู้จัดการไม่มีทางรู้ จนกว่าบิลน้ำมันสิ้นเดือนจะพุ่งขึ้นมาแบบหาสาเหตุไม่เจอ
• รอยรั่วเวลา รถคันเดิมวิ่งเส้นทางเดิมทุกวัน แต่ใช้เวลานานกว่าคันอื่นเสมอ อาจเพราะจอดรอคิวโหลด-ส่งของนานเกินจำเป็น หรือเลือกเส้นทางที่ไม่ได้เร็วที่สุด แต่ไม่มีใครในบริษัทเคยเทียบตัวเลขจริงให้เห็น
• รอยรั่วความปลอดภัย คนขับที่ขับเร็วเกิน เปลี่ยนเลนกะทันหัน หรือเสี่ยงหลับในบนถนนสายยาว ไม่มีใครรู้ว่าเขาขับแบบนี้ทุกวัน จนกว่าจะเกิดอุบัติเหตุขึ้นจริง

ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้เกิดเพราะใครทำงานบกพร่อง แต่เพราะระบบติดตามรถ หรือ GPS ที่หลายองค์กรคุ้นเคยยังตอบได้แค่ว่ารถอยู่ตรงไหน ส่วนคำถามที่สำคัญกว่านั้น เช่น ทำไมต้นทุนถึงพุ่งขึ้น หรือคนขับคนไหนกำลังเสี่ยง ยังเป็นช่องว่างที่รอเทคโนโลยีที่ก้าวไปไกลกว่าเดิมเข้ามาเติมเต็ม

ช่องว่างนี้เองที่ Geotab ผู้นำระดับโลกด้าน Connected Vehicle Technology มองเห็น และบทความนี้ Techsauce จะพาไปรู้จักว่า Geotab คือใคร และเทคโนโลยีที่ว่านี้จะเปลี่ยนวิธีบริหารฟลีตของไทยไปอย่างไร

Geotab คือใคร และทำไมถึงน่าสนใจ

สำหรับคนนอกวงการโลจิสติกส์ ชื่อ Geotab อาจยังไม่คุ้นหู แต่ในระดับโลก บริษัทสัญชาติแคนาดาแห่งนี้เป็นหนึ่งในผู้เล่นรายใหญ่ที่สุดของอุตสาหกรรม Connected Vehicle ซึ่งเชื่อมต่อรถและอุปกรณ์เข้ากับระบบไว้แล้วมากกว่า 6 ล้านคันใน 160 ประเทศทั่วโลก มีลูกค้ากว่า 100,000 ราย ตั้งแต่ฟลีตขนาดเล็กไปจนถึงองค์กรระดับ Fortune 500 และหน่วยงานภาครัฐอย่างรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ผ่านผลิตภัณฑ์ที่น่าสนใจ เช่น

• Geotab GO: อุปกรณ์ขนาดกะทัดรัดที่เชื่อมต่อเข้ากับพอร์ต OBD-II ของยานพาหนะโดยตรง เพื่อดึงข้อมูลตำแหน่งแบบเรียลไทม์ พฤติกรรมการขับขี่ และข้อมูลการวินิจฉัยสภาพเครื่องยนต์ โดยข้อมูลเหล่านี้จะถูกรวบรวมไว้บน MyGeotab แพลตฟอร์มบริหารจัดการฟลีตบนระบบคลาวด์แบบครบวงจร ซึ่งรวบรวมทั้งการติดตามยานพาหนะ, ระบบเทเลมาติกส์ผ่านวิดีโอ (Video Telematics), การบำรุงรักษา, การจัดการเชื้อเพลิง ตลอดจนการบริหารจัดการฟลีตรถยนต์ไฟฟ้า (EV)
• Geotab GO Focus Plus: กล้องติดหน้ารถยนต์พลัง AI ที่ตรวจจับพฤติกรรมการขับขี่ที่มีความเสี่ยง พร้อมแจ้งเตือนแนะนำผู้ขับขี่ภายในห้องโดยสารแบบเรียลไทม์ และช่วยให้ผู้จัดการฟลีตจัดลำดับความสำคัญของเหตุการณ์ด้านความปลอดภัยที่วิกฤตได้ โดยคลิปวิดีโอ เหตุการณ์ที่ตรวจพบ และข้อมูลการแจ้งเตือนจะซิงค์เข้ากับ MyGeotab โดยตรง ช่วยให้ผู้จัดการฟลีตสามารถตรวจสอบภาพวิดีโอและข้อมูลความปลอดภัยควบคู่ไปกับข้อมูลยานพาหนะและผู้ขับขี่ได้ภายในแพลตฟอร์มเดียว
• Geotab Marketplace: ระบบนิเวศแบบเปิดที่รองรับการเชื่อมต่อกับซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์ภายนอก (Third-party) หลากหลายระบบ ตั้งแต่แพลตฟอร์มบัญชีและ CRM ไปจนถึงเครื่องมือสร้างรายงานเฉพาะทาง ช่วยให้องค์กรสามารถปรับแต่งเวิร์กโฟลว์ให้สอดคล้องกับการปฏิบัติงานจริงในภาคสนามได้

การประมวลผลข้อมูลจากรถยนต์หลายล้านคันในทุกๆ วัน ทำให้ Geotab มีฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Data Repository) เมื่อนำ Scale ระดับนี้มาวิเคราะห์ จึงสามารถประเมินแพตเทิร์นความเสี่ยงและจุดรั่วไหลในการทำงานได้อย่างแม่นยำ ไม่ว่าจะเป็นการระบุความเสี่ยงอุบัติเหตุซ้ำซ้อน หรือระยะเวลาจอดติดเครื่องยนต์ทิ้งไว้โดยไม่จำเป็น พร้อมเปลี่ยนพฤติกรรมของ Fleet ระดับโลกให้กลายเป็นโซลูชันที่นำไปปรับใช้ได้จริงทันที

วิวัฒนาการระบบบริหารฟลีต จากแค่ติดตามตำแหน่ง GPS สู่ AI วิเคราะห์และสั่งการ

ความท้าทายของหลายองค์กรคือ การแยกความต่างระหว่างระบบติดตามรถธรรมดา กับระบบบริหารฟลีตอัจฉริยะ ซึ่งทั้งสองอย่างนี้อยู่คนละยุคของเทคโนโลยี

• GPS Tracking แบบเดิม: ทำหน้าที่เป็นเพียงเครื่องมือบอกตำแหน่ง ปักหมุดบนแผนที่ และบันทึกประวัติการเดินทางในอดีต แต่ไม่สามารถให้บริบทหรือข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับพฤติกรรมคนขับ สุขภาพเครื่องยนต์ หรืออัตราการสิ้นเปลืองน้ำมันได้เลย
• Telematics + AI (Geotab): ยกระดับการทำงานไปอีกขั้น ด้วยการวิเคราะห์ว่า “เกิดอะไรขึ้นบ้าง” ประเมินความเสี่ยงเป็นตัวเลข และแนะนำแนวทางแก้ไข โดยตัวฮาร์ดแวร์จะเชื่อมต่อกับหน่วยควบคุมเครื่องยนต์ (ECU) เพื่อดึงค่าพารามิเตอร์นับสิบรายการ เช่น ความเร็ว, อัตราการเบรก, รอบเครื่องยนต์ (RPM) และการใช้น้ำมันจริง จากนั้น AI จะนำตัวแปรเหล่านี้มาประมวลผลเพื่อค้นหาความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ เช่น พฤติกรรมการเบรกรุนแรงสะสมที่บ่งบอกถึงความเสี่ยงในการชน หรือการเลือกเส้นทางที่ไม่คุ้มค่า

ศักยภาพนี้เปลี่ยนข้อมูลบันทึกในอดีตให้กลายเป็น ระบบเตือนภัยล่วงหน้า ทำให้ผู้จัดการ Fleet ไม่ต้องรอให้เกิดอุบัติเหตุก่อนถึงจะรู้ว่าคนขับคนไหนมีความเสี่ยง และไม่ต้องรอใบแจ้งหนี้ค่าน้ำมันสิ้นเดือนเพื่อตรวจสอบการใช้น้ำมันที่ผิดปกติ เพราะระบบสามารถระบุสาเหตุและเปิดโอกาสให้แก้ไขได้ทันที

อุด 3 รอยรั่วธุรกิจด้วยข้อมูลจากระบบจัดการฟลีตอัจฉริยะ

เมื่อฟลีตมีข้อมูลเชิงลึกอยู่ในมือ คำถามสำคัญคือจะนำข้อมูลเหล่านี้มาช่วยอุดรอยรั่วทางธุรกิจที่พูดถึงในตอนต้นได้อย่างไร

• เริ่มจาก รอยรั่วด้านความปลอดภัย (Driver Safety) ระบบจะวิเคราะห์พฤติกรรมเสี่ยงของคนขับแต่ละคนให้อัตโนมัติ ไม่ว่าจะเป็นการเบรกรุนแรง เข้าโค้งด้วยความเร็วสูง หรือการขับรถเร็วเกินกำหนด แล้วสรุปออกมาเป็นคะแนนพฤติกรรม ให้ผู้จัดการมองเห็นภาพรวมทั้งฟลีตได้ทันที ทำให้สามารถเข้าไปโค้ชหรือปรับพฤติกรรมคนขับกลุ่มเสี่ยงได้ตรงจุดก่อนจะเกิดอุบัติเหตุจริง ซึ่งประเด็นนี้สำคัญมากสำหรับประเทศไทยที่มีอัตราผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนสูงถึง 25.4 คนต่อประชากรแสนคน สูงติดอันดับต้น ๆ ของอาเซียน ตามข้อมูลจาก Thailand Road Safety Profile 2025
• ถัดมาคือ รอยรั่วด้านต้นทุนปฏิบัติการ (Operational Cost) พฤติกรรมการขับขี่ที่สิ้นเปลือง การจอดสตาร์ตเครื่องทิ้งไว้ หรือการวิ่งนอกเส้นทาง จะถูกเปลี่ยนเป็นตัวเลขต้นทุนที่มองเห็นได้ทันที โดยไม่ต้องรอให้บิลค่าน้ำมันส่งมาตอนสิ้นเดือน เมื่อมองในสเกลฟลีตขนาดใหญ่ การลดความสิ้นเปลืองลงได้เพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์ต่อคัน เมื่อคูณด้วยจำนวนรถทั้งหมด ก็กลายเป็นเงินก้อนโตที่เซฟกลับคืนสู่กำไรของบริษัทได้อย่างมหาศาล
• สุดท้ายคือ รอยรั่วด้านเวลาและการใช้งานรถ (Asset Utilisation) ข้อมูลจะฟ้องให้เห็นทันทีว่ารถคันไหนถูกใช้งานคุ้มค่า คันไหนจอดว่างทิ้งไว้เกินจำเป็น หรือคันไหนเริ่มส่งสัญญาณเตือนว่าอะไหล่กำลังจะพัง ทำให้สามารถเรียกเข้าซ่อมบำรุงล่วงหน้าก่อนที่รถจะไปเสียกลางทางระหว่างส่งของ ช่วยให้ผู้จัดการฟลีตวางแผนบริหารยานพาหนะได้อย่างแม่นยำด้วยข้อมูลจริง แทนการเดาด้วยสัญชาตญาณหรือความคุ้นเคยแบบเดิม

เป้าหมายความยั่งยืน โจทย์ใหม่ที่ฟลีตยุคนี้ปฏิเสธไม่ได้

นอกจากเรื่องความปลอดภัยและต้นทุน อีกหนึ่งแรงกดดันสำคัญของธุรกิจขนส่งไทย คือ เป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม ตามแผน NDC Action Plan ภาคขนส่ง โดยสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) กระทรวงคมนาคมรับผิดชอบลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคขนส่งลง 31 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าภายในปี 2573 และเมื่อรวมกับส่วนของกระทรวงพลังงานอีก 10 ล้านตัน จะรวมเป็นเป้าหมายลดการปล่อยจากภาคขนส่งทั้งหมดสูงถึง 41 ล้านตัน ซึ่งคิดเป็นราว 35% ของเป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจกโดยรวมของประเทศ

นั่นหมายความว่า องค์กรที่มีฟลีตขนาดใหญ่จะถูกคาดหวังให้แสดงตัวเลขการลดคาร์บอนที่วัดผลได้จริงอย่างแม่นยำ

ตรงนี้เองที่เทคโนโลยี Telematics เข้ามาตอบโจทย์ได้อย่างเป็นรูปธรรม เพราะระบบสามารถคำนวณปริมาณการปล่อยคาร์บอนจริงจากพฤติกรรมการใช้น้ำมันของรถแต่ละคัน แทนที่จะเป็นตัวเลขประมาณการเหมารวมทั้งฟลีต ทั้งยังเป็นฐานข้อมูลสำคัญสำหรับการเตรียมเปลี่ยนผ่านไปสู่ยานพาหนะไฟฟ้า (EV) เช่น ช่วยวิเคราะห์ว่ารถคันไหนมีระยะทางและรูปแบบการวิ่งประจำวันที่เหมาะกับการเปลี่ยนไปใช้รถ EV ได้ทันทีตั้งแต่วันนี้

อนาคตเทคโนโลยีโลจิสติกส์ 3 เทรนด์ใหญ่ที่จะกลายเป็นมาตรฐานใหม่

ข้อมูลจาก Mordor Intelligence คาดการณ์ว่า ตลาด Telematics ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะโตขึ้นเกือบเท่าตัวภายในปี 2573 สะท้อนว่าองค์กรจำนวนมากกำลังมองหาเทคโนโลยีที่ก้าวข้ามการปักหมุด GPS แบบเดิม โดยมี 3 ทิศทางหลักที่จะเข้ามาพลิกโฉมการทำงาน

• เรื่องแรกคือ Predictive AI ที่ระบบจะเปลี่ยนจากการเก็บข้อมูลย้อนหลัง ไปสู่การทำนายความเสี่ยงล่วงหน้า เช่น คาดการณ์ได้แม่นยำว่าชิ้นส่วนไหนของรถกำลังจะเสียก่อนที่เหตุการณ์จะเกิดขึ้นจริง 
• เรื่องต่อมาคือ Process Automation ที่ระบบอัตโนมัติจะเข้ามาจัดการงานรูทีนและงานเอกสารซ้ำ ๆ เพื่อให้ผู้จัดการฟลีตเอาเวลาไปโฟกัสกับการวางแผนเชิงกลยุทธ์มากขึ้น 
• เรื่องสุดท้ายคือ Data-Driven Decision หรือการตัดสินใจบนฐานข้อมูลจริง ซึ่งจะกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของอุตสาหกรรม แทนการใช้ประสบการณ์หรือความเคยชินส่วนบุคคล

การปักหมุดทำตลาดในไทยอย่างจริงจังของ Geotab จึงน่าจับตามองอย่างยิ่งว่า จะช่วยเร่งให้ฟลีตขนส่งไทยขยับจากการรู้แค่รถอยู่ไหน ไปสู่รู้ทันทีว่าต้องทำอะไรต่อ และจะขับเคลื่อนให้อุตสาหกรรมโลจิสติกส์ไทยก้าวสู่อนาคตที่ปลอดภัย คุ้มค่า และยั่งยืนได้อย่างไรในวันข้างหน้า

หากต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับโซลูชันการจัดการฟลีตของ Geotab สามารถดูรายละเอียดได้ที่: geotab

บทความนี้เป็น Advertorial