นักวิจัยพบ ‘สารจากมะเร็ง’ อาจช่วยรักษาโรคอัลไซเมอร์ ทดลองในหนูแล้วได้ผล กู้ความจำกลับมาดีขึ้น

มะเร็งและโรคอัลไซเมอร์เป็นสองโรคเรื้อรังที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ แม้จะดูไม่เกี่ยวข้องกัน แต่แพทย์และนักวิจัยพบความเชื่อมโยงระหว่างสองโรคนี้มานานแล้ว นั่นคือ ผู้ที่เคยผ่านการรักษาโรคมะเร็งมามีโอกาสเป็นอัลไซเมอร์น้อยกว่าคนทั่วไป ความเชื่อมโยงนี้ปรากฏในข้อมูลการแพทย์มาหลายปี แต่ยังไม่มีใครอธิบายได้ชัดเจนว่าเพราะอะไร

จนกระทั่งงานวิจัยหนึ่งได้เสนอคำอธิบายที่น่าสนใจว่า ‘เนื้องอกของมะเร็ง’ อาจส่งสารบางอย่างเข้าสู่ร่างกาย ที่อาจช่วยจัดการกับต้นตอของโรคอัลไซเมอร์โดยตรง

ซึ่งในสมองของผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะมีการสะสมของโปรตีนที่ชื่อว่าอะไมลอยด์-เบต้า โปรตีนชนิดนี้จะจับตัวกันเป็นก้อนหรือคราบที่เรียกว่า ‘พลัค’ และไปขวางการสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาท ทำให้เมื่อเวลาผ่านไป สมองจึงค่อย ๆ เสื่อมลง ส่งผลต่อความจำ การคิดและพฤติกรรม ปัญหาคือยาส่วนใหญ่ในปัจจุบันยังไม่สามารถกำจัดคราบเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร

โปรตีนจากมะเร็งช่วยกำจัดคราบพิษในสมอง ?

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีหัวจง (HUST) ประเทศจีน ต้องการหาคำตอบว่ามะเร็งสามารถช่วยปกป้องสมองได้อย่างไร จึงทดลองกับหนูที่ถูกตัดต่อพันธุกรรมให้มีลักษณะของโรคอัลไซเมอร์ จากนั้นนักวิจัยได้ปลูกถ่ายเนื้องอกจากมะเร็ง 3 ชนิด ได้แก่ มะเร็งปอด มะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งต่อมลูกหมาก ผลปรากฏว่าปริมาณคราบอะไมลอยด์ที่เป็นสาเหตุของอัลไซเมอร์ในสมองลดลงอย่างชัดเจน

เมื่อนักวิจัยวิเคราะห์โปรตีนที่เนื้องอกมะเร็งหลั่งออกมา พวกเขาพบโปรตีนชนิดหนึ่งชื่อ Cystatin-C (Cyst-C) ซึ่งโปรตีนชนิดนี้สามารถไหลเวียนไปกับกระแสเลือด ข้ามแนวกั้นเลือด-สมอง (Blood-brain barrier) และเข้าไปทำงานในสมองได้

เมื่อ Cyst-C เข้าไปถึงสมอง มันจะจับกับทั้งกลุ่มโปรตีนอะไมลอยด์ที่เป็นพิษ และตัวรับที่เรียกว่า TREM2 เซลล์ไมโครเกลีย (Microglia) ซึ่งเป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันประจำสมอง การจับตัวนี้ทำให้ไมโครเกลีย ‘ตื่นตัว’ จากสภาวะพักและเปลี่ยนเป็นโหมดป้องกัน เริ่มทำหน้าที่กำจัดและย่อยสลายคราบอะไมลอยด์ที่สะสมอยู่

เพื่อพิสูจน์ว่าความจำดีขึ้นจริงไหม ทีมวิจัยได้ปล่อยหนูลงในเขาวงกตจำลอง เพื่อสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้และจดจำเส้นทาง ซึ่งต้องอาศัยการจดจำตำแหน่งของแท่นหลบหนี ผลปรากฎว่าหนูที่เป็นอัลไซเมอร์มักจะใช้เวลานานและหาทางออกไม่เจอ แต่หลังจากได้รับโปรตีน Cyst-C หรือโปรตีนที่สกัดจากเซลล์มะเร็ง หนูเหล่านี้กลับทำผลงานได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดและสามารถหาทางออกได้เร็วขึ้น

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือ Cyst-C ไม่ได้ช่วยแค่ชะลอความเสื่อมของสมอง แต่ยังสามารถลบคราบอะไมลอยด์ที่สะสมอยู่ก่อนหน้าออกไปได้ ซึ่งแตกต่างจากแนวทางการรักษาส่วนใหญ่ในปัจจุบัน หากมีการทดสอบซ้ำแล้วได้ผลลัพธ์เหมือนเดิมและสามารถนำไปใช้กับมนุษย์ได้ ก็อาจนำไปสู่การพัฒนายาและการรักษาอัลไซเมอร์รูปแบบใหม่ในอนาคต

Youming Lu หัวหน้าทีมวิจัยและผู้ดูแลโครงการวิจัยระบุว่า 'นี่คือการพลิกโฉมวงการรักษาอัลไซเมอร์ เพราะชี้ให้เห็นว่าเราไม่จำเป็นต้องทำตามวิธีเดิม ๆ ที่แค่ลดระดับคราบโปรตีน แต่สามารถพัฒนาวิธีขจัดคราบสะสมในสมองได้เลย ทำให้การรักษาเห็นผลชัดเจนและตรงเป้ามากขึ้น'

อ้างอิง: medicalxpress