นักวิจัยพบยาใหม่ ‘NU-9’ อาจหยุดโรคอัลไซเมอร์ได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ยาจะเข้าไปซ่อมระบบภายในให้สมองล้างพิษได้เอง

ภาพจำโรคอัลไซเมอร์ของคนส่วนใหญ่คืออาการหลงลืมเมื่ออายุมากขึ้น แต่ในมุมของนักวิทยาศาสตร์ โรคนี้เริ่มทำร้ายสมองของเรามานานนับสิบปีก่อนที่อาการหลงลืมจะปรากฏ

ล่าสุดนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัย Northwestern พบโปรตีนชนิดหนึ่งที่มีความเป็นพิษสูง ซึ่งอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการทำลายสมอง พร้อมกับเปิดตัวยาตัวอย่างชื่อ NU-9 ที่มีศักยภาพในการยับยั้งความเสียหายนี้ได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนที่อาการความจำเสื่อมจะเกิดขึ้น

ทำไมการรักษาอัลไซเมอร์ที่ผ่านมาถึง ‘ล้มเหลว’

Daniel Kranz หนึ่งในทีมวิจัยอธิบายว่า ที่ผ่านมาเราพลาดเพราะเรา "เริ่มรักษากันช้าเกินไป" กว่าอาการหลงลืมจะออกมาให้เห็นชัดๆ ความเสียหายในสมองก็ลุกลามหนักจนเซลล์ประสาทถูกทำลายไปมหาศาลและเกิดการอักเสบไปทั่วสมองแล้ว การให้ยารักษาในตอนนั้นเลยไม่ค่อยได้ผล ถ้าพูดให้เห็นภาพคือเหมือนการพยายามเข้าไปดับไฟเอาตอนที่บ้านไหม้ไปแล้วเกือบครึ่งหลัง ซึ่งมันสายเกินไป

‘ตัวการ’ ของโรคอัลไซเมอร์

งานวิจัยระบุว่า ตัวการที่ทำให้สมองเริ่มเสื่อมจริง ๆ ไม่ใช่แค่กลุ่มก้อนโปรตีนทั่วไป แต่เป็นโปรตีนพิษชนิดหนึ่งชื่อ “ACU193+” โปรตีนนี้จะค่อย ๆ สะสมอย่างเงียบ ๆ ในเซลล์สมองและไปเกาะกับเซลล์ที่เรียกว่า Astrocytes ซึ่งปกติทำหน้าที่ดูแลและปกป้องสมอง เมื่อโปรตีนพิษเข้าไปยึดพื้นที่ เซลล์เหล่านี้จะเปลี่ยนจากผู้ปกป้องกลายเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการอักเสบ ส่งผลให้เซลล์สมองทำงานผิดปกติ และค่อย ๆ ตายลงจนนำไปสู่การเป็นโรคอัลไซเมอร์ 

NU-9 ยาใหม่ที่หยุดการอักเสบของสมอง 

ศาสตราจารย์ Richard Silverman ผู้ที่เคยคิดค้นยา Lyrica ซึ่งใช้กันทั่วโลก ได้พัฒนายาตัวใหม่ชื่อ “NU-9” (ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น AKV9) ขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหานี้โดยเฉพาะ

จุดเด่นของ NU-9 ไม่ใช่การเข้าไปกำจัดโปรตีนพิษแบบตรง ๆ แต่เป็นการเข้าไปช่วยซ่อมแซมระบบภายในเซลล์ เพราะโดยปกติเซลล์สมองจะมีระบบกำจัดของเสียและโปรตีนที่ผิดปกติอยู่แล้ว แต่ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ ระบบนี้จะทำงานผิดพลาด ยาตัวนี้จึงเข้าไปช่วยฟื้นฟูระบบดังกล่าว ทำให้เซลล์สามารถกำจัดโปรตีนพิษออกไปได้ด้วยตัวเอง

ผลลัพธ์จากการทดลองในหนู

ในการทดลองล่าสุด นักวิจัยทดลองให้ยา NU-9 กับหนูที่อยู่ในระยะเริ่มต้นของโรคอัลไซเมอร์ เป็นเวลา 60 วัน

ผลที่ได้คือสมองของหนูมีการอักเสบน้อยลง ซึ่งเป็นปัญหาที่มักเกิดขึ้นก่อนจะเริ่มมีอาการหลงลืม นอกจากนี้โปรตีนพิษที่ชื่อ ACU193+ ที่เข้าไปทำลายเซลล์สมองก็ลดลงอย่างชัดเจน ที่สำคัญยายังช่วยปกป้องเซลล์ประสาท ทำให้เซลล์สมองไม่เสื่อมและตายเร็วเหมือนเดิมด้วย

เปลี่ยนแนวคิดจากการ ‘รักษา’ เป็น ‘ป้องกัน’

ศาสตราจารย์ Silverman เปรียบเทียบว่า ในอนาคต การใช้ยา NU-9 อาจเหมือนกับการกินยาลดคอเลสเตอรอล เพื่อป้องกันโรคหัวใจและอธิบายว่าถ้าวันหนึ่งเรามีการตรวจเลือดที่แม่นยำ และพบสัญญาณของโรคอัลไซเมอร์ ผู้ป่วยก็อาจเริ่มกินยา NU-9 ได้ตั้งแต่ตอนที่ยังไม่มีอาการหลงลืม เพื่อป้องกันไม่ให้โรคพัฒนาไปถึงขั้นความจำเสื่อม

ปัจจุบัน ยา NU-9 (หรือชื่อใหม่คือ AKV9) ได้รับอนุมัติจาก FDA ในสหรัฐฯ ให้เริ่มทดลองในมนุษย์กับคนที่เป็นโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง แล้วและในขณะเดียวกัน งานวิจัยก็ชี้ให้เห็นชัดเจนว่ายาตัวนี้มีประโยชน์กับโรคอัลไซเมอร์ด้วยเช่นกัน ตอนนี้ทีมวิจัยจึงกำลังเร่งทดสอบเพิ่มเติมในสัตว์ที่มีอายุมาก เพื่อให้มั่นใจว่าผลลัพธ์ของยาจะออกมาดีและใช้ได้ผลจริงกับคนสูงอายุ

อ้างอิง: sciencedaily