เปิดตัวคลับควอนตัมแห่งชาติ 'Quantum Club Thailand' เป้าหมายสร้างกำลังคน สร้างงานวิจัย สร้างภาคอุตสาหกรรม สร้างนวัตกรรม

ประเทศไทยเปิดตัว 'Quantum Club Thailand' แพลตฟอร์มความร่วมมือด้านเทคโนโลยีควอนตัมระดับประเทศ โดยมาจากความร่วมมือของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เครือเจริญโภคภัณฑ์, อไรซ์ เวนเจอร์ส กรุ๊ป, ทรู คอร์ปอเรชั่น, เครือข่ายความร่วมมือด้านเทคโนโลยีควอนตัมแห่งประเทศไทย หรือ QTRic (Quantum Technology Research Initiative Consortium) และ qBraid ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ควอนตัมจากสหรัฐอเมริกา

เป้าหมายคือเชื่อมภาครัฐ มหาวิทยาลัย นักวิจัย ภาคอุตสาหกรรม สตาร์ทอัพ นักลงทุน และพันธมิตรเทคโนโลยีระดับโลกเข้าด้วยกัน เพื่อพัฒนากำลังคน ผลักดันงานวิจัย และเร่งการนำเทคโนโลยีควอนตัมไปใช้จริงในภาคอุตสาหกรรม

คอมพิวเตอร์ควอนตัม (Quantum Computing) คือคอมพิวเตอร์ที่ประมวลผลด้วยหลักฟิสิกส์ควอนตัม แทนที่จะเก็บข้อมูลเป็น 0 หรือ 1 แบบบิตของคอมพิวเตอร์ทั่วไป ใช้หน่วยประมวลผลที่เรียกว่าคิวบิต (Qubit) ซึ่งสามารถอยู่ในหลายสถานะพร้อมกันได้ ทำให้เหมาะกับการแก้โจทย์บางประเภทที่ซับซ้อนมาก เช่น การจำลองโมเลกุล การเพิ่มประสิทธิภาพโครงข่าย หรือการเข้ารหัสข้อมูล ได้เร็วกว่าคอมพิวเตอร์ทั่วไปในบางกรณี

งานเปิดตัวครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. เป็นประธานเปิดงาน ร่วมด้วยนายศุภชัย เจียรวนนท์ รองประธานอาวุโส เครือเจริญโภคภัณฑ์ ประธานกรรมการบริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) และประธานคณะผู้บริหาร บริษัท อไรซ์ เวนเจอร์ส กรุ๊ป จำกัด, ดร.ธีระพล ถนอมศักดิ์ยุทธ ประธานคณะผู้บริหารด้านความยั่งยืนองค์กรและการพัฒนากลยุทธ์ เครือเจริญโภคภัณฑ์, รศ.ดร.วรวัฒน์ มีวาสนา ประธาน QTRic, Ricky Young ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ (COO) ของ qBraid และ ศ.ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) พร้อมผู้แทนจากภาครัฐ มหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย ภาคธุรกิจ สตาร์ทอัพ และองค์กรเทคโนโลยีชั้นนำทั้งในและต่างประเทศ

รัฐบาลมองควอนตัมเป็นกุญแจขีดความสามารถแข่งขันของประเทศ

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ กล่าวว่า กระทรวง อว. มุ่งสร้างกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่ด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง โดยมองว่าเทคโนโลยีควอนตัมจะเป็นปัจจัยสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ สิ่งสำคัญที่สุดคือการเร่งพัฒนากำลังคนควบคู่กับการผลักดันให้งานวิจัยออกจากห้องทดลองสู่การใช้ประโยชน์ในภาคอุตสาหกรรม 

ความร่วมมือภายใต้ Quantum Club Thailand จึงเป็นการรวมพลังของภาครัฐ ภาคการศึกษา และภาคเอกชน เพื่อสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่ต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริง สร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจ และผลักดันให้ประเทศไทยเป็นผู้สร้างนวัตกรรมควอนตัมในอนาคต

'คน' คือหัวใจของการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคควอนตัม

นายศุภชัย เจียรวนนท์ กล่าวว่า การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคควอนตัมคือการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่จะกำหนดขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว มากกว่าจะเป็นเพียงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี สิ่งสำคัญที่สุดในการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้คือ 'คน' ยิ่งกว่าคอมพิวเตอร์ ศูนย์ข้อมูล หรือเครื่องจักร เพราะเทคโนโลยีสามารถจัดหาได้ แต่บุคลากรที่สามารถสร้างเทคโนโลยีใหม่ต้องอาศัยการลงทุนและพัฒนาอย่างต่อเนื่องภายในประเทศ 

ประเทศไทยมีจุดแข็งทั้งด้านบุคลากร นักวิจัย มหาวิทยาลัย และภาคอุตสาหกรรม สิ่งสำคัญคือการเชื่อมศักยภาพเหล่านี้เข้าด้วยกัน Quantum Club Thailand จึงวางตัวเป็นกลไกความร่วมมือที่เชื่อมภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคธุรกิจ และพันธมิตรระดับโลก มากกว่าจะเป็นเพียงเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ เพื่อเร่งให้เกิดงานวิจัย นวัตกรรม และการประยุกต์ใช้จริง เพราะนวัตกรรมที่ยิ่งใหญ่ไม่เคยเกิดจากคนเพียงคนเดียว แต่เกิดจากความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายสาขา 

นายศุภชัยกล่าวเสริมว่า ประเทศไทยต้องเปลี่ยนจากประเทศที่ติดตามเทคโนโลยี มาเป็นประเทศที่ร่วมสร้างเทคโนโลยี ไม่ควรเป็นเพียงผู้ใช้ AI หรือควอนตัม แต่ต้องมีนักวิจัย นักพัฒนา และผู้ประกอบการของตัวเอง เพราะความสำเร็จของเทคโนโลยีไม่ได้วัดจากจำนวนงานวิจัย แต่ต้องวัดจากความสามารถในการแก้ปัญหา เพิ่มประสิทธิภาพของประเทศ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน

ทรู ชูวิสัยทัศน์ผู้ร่วมสร้างเทคโนโลยีควอนตัม

นายเอกราช ปัญจวีณิน หัวหน้าสายงานวิจัยและนวัตกรรม บมจ.ทรู คอร์ปอเรชั่น กล่าวว่า เทคโนโลยีควอนตัมจะเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีสำคัญที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงโลกและหลายอุตสาหกรรมในอนาคต หากประเทศไทยต้องการสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันระยะยาว ต้องไม่หยุดอยู่แค่การเป็นผู้ซื้อหรือผู้ใช้เทคโนโลยี แต่ต้องร่วมพัฒนาองค์ความรู้ บุคลากร และนวัตกรรมของตัวเองตั้งแต่วันนี้ ใ

นฐานะผู้นำบริษัทโทรคมนาคมและเทคโนโลยีของไทย ทรู คอร์ปอเรชั่นมองว่า ควอนตัมจะกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานยุคถัดไปที่ปฏิวัติภาคอุตสาหกรรมและสร้างขีดความสามารถการแข่งขันระดับชาติ จึงนำศักยภาพโครงข่ายอัจฉริยะและระบบนิเวศดิจิทัลของตัวเองมาร่วมขับเคลื่อน Quantum Club Thailand ให้เป็นมากกว่าพื้นที่แลกเปลี่ยนความรู้ ไปสู่แพลตฟอร์มแห่งการลงมือทำที่เชื่อมองค์ความรู้และงานวิจัยระดับแนวหน้าเข้ากับโจทย์จริงจากภาคธุรกิจ 

เป้าหมายครอบคลุมทั้งจำนวนบุคลากรที่ได้รับการพัฒนาจริง งานวิจัยที่นำไปประยุกต์ใช้ได้จริง โครงการนำร่องในภาคอุตสาหกรรม และการแจ้งเกิดของสตาร์ทอัพสาย Deep-tech หรือสตาร์ทอัพที่ตั้งอยู่บนเทคโนโลยีเชิงลึกที่พัฒนายากและใช้เวลานาน อย่างควอนตัม บนเวทีโลก

เพื่อให้เห็นภาพชัดว่าควอนตัมต่างจากคอมพิวเตอร์ทั่วไปแค่ไหน นายเอกราชยกตัวอย่างว่า โจทย์บางประเภทที่คอมพิวเตอร์ทั่วไปอาจต้องใช้เวลาแก้ปัญหานานนับปี เมื่อใช้คอมพิวเตอร์ควอนตัมอาจย่นเหลือเพียงไม่กี่วินาที 

ในโอกาสเปิดตัว Quantum Club Thailand ทรูจึงประกาศเปิดให้เข้าใช้งานแพลตฟอร์ม qBraid ได้ฟรี qBraid เป็นแพลตฟอร์มซอฟต์แวร์บนระบบคลาวด์จากสหรัฐอเมริกา ที่ช่วยให้การใช้งานคอมพิวเตอร์ควอนตัมทำได้ง่ายขึ้น จุดเด่นคือเปิดให้เข้าถึงอุปกรณ์ควอนตัมจากหลายค่ายในที่เดียว แปลงโค้ดข้ามแพลตฟอร์มได้ และมีเครื่องมือพัฒนาให้ใช้งานผ่านระบบออนไลน์

QTRic เชื่อมเครือข่ายนักวิจัยกว่า 120 คน จาก 19 องค์กรพันธมิตร

รศ.ดร.วรวัฒน์ มีวาสนา ประธาน QTRic กล่าวว่า ปัจจุบัน QTRic มีต้นแบบเทคโนโลยีควอนตัมมากกว่า 80 รายการ และเครือข่ายนักวิจัยกว่า 120 คน จาก 19 องค์กรพันธมิตร พร้อมนำองค์ความรู้ดังกล่าวมาต่อยอดผ่าน Quantum Club Thailand เพื่อเชื่อมโยงภาคการศึกษา ภาครัฐ และภาคอุตสาหกรรม สร้าง Use Case หรือกรณีการใช้งานจริงในเชิงพาณิชย์ และขยายความร่วมมือกับพันธมิตรระดับโลก เพื่อผลักดันประเทศไทยสู่การเป็น Quantum Hub ของอาเซียน

มุมมองจาก qBraid พันธมิตรเทคโนโลยีจากสหรัฐอเมริกา

Ricky Young ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ qBraid กล่าวว่า qBraid ยินดีที่ได้ร่วมสนับสนุนวิสัยทัศน์ระยะยาวของประเทศไทยในการสร้างระบบนิเวศควอนตัมที่แข่งขันได้ในระดับโลกผ่าน Quantum Club Thailand พร้อมขอบคุณรัฐบาลไทย ทรู คอร์ปอเรชั่น และ QTRic ที่ริเริ่มเป็นผู้นำในการผสานความร่วมมือระหว่างภาคการศึกษา ภาคอุตสาหกรรม และภาครัฐ เพื่อเร่งขับเคลื่อนนวัตกรรมควอนตัม 

นอกเหนือจากการเปิดให้เข้าถึงแพลตฟอร์มควอนตัมระดับสากลและเครื่องมือที่ใช้ AI ช่วยประมวลผลแล้ว qBraid ยังมุ่งมั่นร่วมสร้างบุคลากรด้านควอนตัมของไทย ส่งเสริมภาคธุรกิจในการพัฒนาโซลูชันต้นแบบเพื่อทดสอบใช้งานจริงในอุตสาหกรรมหลัก และเชื่อมโยงผู้นำด้านควอนตัมของไทยเข้ากับเครือข่ายนานาชาติ ซึ่งจะช่วยเร่งการประยุกต์ใช้ในภาคอุตสาหกรรม สร้างแรงบันดาลใจแก่บุคลากรรุ่นใหม่ และผลักดันให้ประเทศไทยก้าวเป็นศูนย์กลางระดับภูมิภาคด้านนวัตกรรม งานวิจัย และการใช้ควอนตัมในเชิงพาณิชย์

4 พันธกิจ 3 โครงการเรือธง ที่จะขับเคลื่อน Quantum Club Thailand

Quantum Club Thailand วางโครงสร้างการทำงานผ่าน 4 พันธกิจหลัก ได้แก่ การสร้างกำลังคน ซึ่งเชื่อมโยงนักศึกษา นักวิจัย วิศวกร และบุคลากรวิชาชีพเข้ากับโอกาสเรียนรู้ตั้งแต่ระดับพื้นฐานจนถึงการพัฒนาจริง การสร้างงานวิจัย ที่ผลักดันให้งานวิจัยก้าวข้ามจากทฤษฎีไปสู่การทดลอง การพิสูจน์แนวคิด และการประยุกต์ใช้จริง 

โดยนำโจทย์จากภาคธุรกิจและสังคมมาขับเคลื่อน การสร้างภาคอุตสาหกรรม ที่มุ่งสร้างระบบนิเวศให้ธุรกิจนำเทคโนโลยีควอนตัมไปปรับใช้ได้จริง ครอบคลุมกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายอย่างโทรคมนาคม พลังงาน สาธารณสุข การผลิต บริการทางการเงิน โลจิสติกส์ และโครงสร้างพื้นฐานอัจฉริยะ และการสร้างนวัตกรรม ที่สนับสนุนสตาร์ทอัพและนวัตกรเปลี่ยนไอเดียให้เป็นผลงานต้นแบบ (Prototype) พร้อมร่วมทุนในธุรกิจเทคโนโลยีขั้นสูงเพื่อสร้างทรัพย์สินทางปัญญาใหม่ให้ประเทศ

ในระยะแรก พันธกิจเหล่านี้จะขับเคลื่อนผ่าน 3 โครงการเรือธง เริ่มจาก Quantum Academy Thailand ศูนย์กลางพัฒนากำลังคนผ่านการอบรมแบบ Bootcamp หรือหลักสูตรฝึกอบรมเข้มข้นระยะสั้น เวิร์กชอป และทุนการศึกษา/ทุนวิจัย ร่วมกับ qBraid เพื่อให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริงกับซอฟต์แวร์ควอนตัม ระบบจำลอง และระบบประมวลผลระดับสูง ตามด้วย Quantum Industry Lab ห้องปฏิบัติการร่วมระหว่างภาคธุรกิจ นักวิจัย และผู้ให้บริการเทคโนโลยี ที่จะนำร่องในอุตสาหกรรมโทรคมนาคมก่อนขยายผลไปยังอุตสาหกรรมอื่น เช่น การเพิ่มประสิทธิภาพโครงข่าย การประหยัดพลังงาน และระบบความปลอดภัยยุคควอนตัม 

และปิดท้ายด้วย Quantum Innovation Challenge เวที Hackathon หรือการแข่งขันพัฒนาไอเดียเทคโนโลยีแบบเร่งด่วนระดับชาติ ควบคู่กับการจับคู่ธุรกิจ เพื่อเปลี่ยนไอเดียควอนตัมของนวัตกรไทยให้กลายเป็นทรัพย์สินทางปัญญา สตาร์ทอัพ และโอกาสเชิงพาณิชย์ในอนาคต

เป้าหมายแรกอยู่ที่เทคโนโลยีด้านไหนบ้าง ?

ในระยะแรก Quantum Club Thailand จะเน้นเชื่อมโยงกับโจทย์จริงของภาคอุตสาหกรรมและโครงสร้างพื้นฐานของประเทศไทยใน 4 ด้านหลัก 

ด้านแรกคือ Quantum Optimization หรือการเพิ่มประสิทธิภาพด้วยควอนตัม สำหรับแก้โจทย์ที่มีตัวแปรซับซ้อนจำนวนมาก เช่น การวางแผนโครงข่ายหรือโลจิสติกส์ 

ด้านที่สองคือ Quantum Simulation and Digital Twin หรือการจำลองแบบด้วยควอนตัมควบคู่กับ Digital Twin ซึ่งหมายถึงแบบจำลองเสมือนจริงของระบบหรือกระบวนการทางกายภาพ ที่ช่วยให้ทดสอบและปรับปรุงระบบได้โดยไม่ต้องแตะของจริง 

ด้านที่สามคือ Quantum AI and Intelligent Infrastructure หรือปัญญาประดิษฐ์ควอนตัมและโครงสร้างพื้นฐานอัจฉริยะ และด้านสุดท้ายคือ Quantum Security หรือระบบความปลอดภัยยุคควอนตัม ที่เตรียมรับมือความเสี่ยงในอนาคต เมื่อคอมพิวเตอร์ควอนตัมมีศักยภาพเพียงพอที่จะถอดรหัสการเข้ารหัสข้อมูลบางรูปแบบที่ระบบไซเบอร์ในปัจจุบันพึ่งพาอยู่

การเปิดตัว Quantum Club Thailand ครั้งนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการทดสอบว่าประเทศไทยจะเปลี่ยนบทบาทจากผู้ใช้เทคโนโลยีควอนตัม ไปสู่การเป็นผู้ร่วมสร้างงานวิจัยและนวัตกรรมบนเวทีโลกได้จริงหรือไม่ ผ่านความร่วมมือของภาครัฐ มหาวิทยาลัย และภาคเอกชนที่ประกาศจับมือกันไว้ในวันนี้