จากเหตุการระเบิดครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้น ณ กรุงเบรุต ประเทศเลบานอนเป็นอีกกรณีการระเบิดที่มีสาเหตุเกิดจากสารเคมีที่มีชื่อว่า Ammonium nitrate (แอมโมเนียมไนเตรท) ซึ่งเเต่ก่อน แอมโมเนียมไนเตรท คือหนึ่งในสารเคมีที่กลุ่มก่อการร้ายนิยมนำไปทำระเบิดด้วยคุณสมบัติที่อันตรายเเละก่อความเสียหายได้ในวงกว้าง แต่ในกรณีของเหตุการระเบิดที่เกิดขึ้นในเลบานอนคาดว่า “มีต้นเหตุมาจากแอมโมเนียมไนเตรท 2,700 ตันที่ถูกเก็บไว้ในโกดังท่าเรือเป็นเวลา 6 ปี” Hassan Diab นายกรัฐมนตรีเลบานอนกล่าว

แอมโมเนียมไนเตรท คืออะไร?

เหตุการณ์ในครั้งนี้ทำให้ชื่อของสารเคมี แอมโมเนียมไนเตรท ต้นตอของเหตุระเบิดครั้งใหญ่กลายมาเป็นประเด็นที่คนอยากทราบว่าสิ่งนี้คืออะไร?  หากให้ความหมายง่ายๆ โดยยึดที่คุณสมบัติของสารชนิดนี้ 

แอมโมเนียมไนเตรท คือ สารเคมีที่เราอาจเคยได้ยินในด้านอุตสาหกรรมทั่วไปที่นำสารเคมีชนิดนี้ไปทำปุ๋ย เพราะสารชนิดนี้มีส่วนผสมหลักอย่าง “ไนโตรเจน” เป็นสารอาหารสำคัญของพืช แต่ในอีกทางหนึ่ง ก็เป็นส่วนสำคัญในการทำระเบิดที่อันตรายได้เช่นกันเมื่อนำไปผสมกับเชื้อเพลิง หรือ กรดกำมะถัน จะทำให้เกิดระเบิดเเรงดัน ซึ่งในปัจจุบัน การทำระเบิดจากปุ๋ย Ammonium nitrate ถูกนำมาใช้ในปริมาณที่พอเหมาะกับ การทำเหมืองถ่านหิน แต่ในอีกกรณีหนึ่งด้วยคุณสมบัติ ที่ใช้ง่าย ราคาถูก หาได้ทั่วไปในอุตสาหกรรมการทำปุ๋ย สารเคมีชนิดนี้ยังถูกนำไปทำอาวุธก่อการร้ายด้วยเช่นกันที่มีชื่อเรียกว่า ระเบิดปุ๋ย (fertilizer bomb)

เกล็ดความรู้ “กลไกการระเบิดที่เกิดจากปุ๋ยแอมโมเนียมไนเตรท ” 

จากข้อมูลของ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (National Metal and Materials Technology Center: MTEC) ที่เคยได้ให้ความรู้ไว้ในหัวข้อ เมื่อปุ๋ยเคมีถูกใช้เป็นระเบิด ได้มีการพูดถึงการนำปุ๋ย แอมโมเนียมไนเตรท มาทำเป็นระเบิดโดยมีการให้ความรู้เกี่ยวกับกลไกการทำปฎิกริยา ไว้ว่า 

“การระเบิดเริ่มต้นจากการระเบิดของเชื้อปะทุ (วัสดุที่มีวัตถุระเบิดปริมาณเล็กน้อย) และปลดปล่อย คลื่นระเบิด (detonation wave) ซึ่งมีความเร็วประมาณ 3.2-4.8 กิโลเมตร/วินาทีออกมา ส่งผลให้สารแอมโมเนียมไนเตรตในเม็ดปุ๋ยระเหิด* กลายเป็นก๊าซทันที และจุดเชื้อเพลิงให้ลุกไหม้พลังงานจากคลื่นระเบิดที่ทะลุผ่านสารแอมโมเนียมไนเตรตทำให้โมเลกุลสลายตัว อะตอมออกซิเจนถูกปลดปล่อยออกมา และรวมตัวเป็นก๊าซออกซิเจน เร่งปฏิกิริยาหรือกระบวนการเผาไหม้ให้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ได้ผลิตผลต่อเนื่องเป็นก๊าซร้อนต่างๆ

Credit: mtec.or.th ภาพการทดสอบแรงระเบิดปุ๋ยแอมโมเนียมไนเตรตหนัก 1 ตัน

ก๊าซร้อนที่เกิดในเวลาสั้นเหล่านี้ทำให้เกิดคลื่นความดัน (pressure wave) ซึ่งเคลื่อนที่เร็วเท่าอัตราเร็วเสียง (330 เมตรหรือ 1,100 ฟุต/วินาที) คลื่นนี้อาจทำอันตรายต่อชีวิต วัตถุ สิ่งของต่างๆ โดยรอบ นอกจากนี้ความร้อนสูงซึ่งเกิดขึ้นจากการเผาไหม้ยังทำให้วัตถุโดยรอบไหม้ไฟได้ อย่างไรก็ตามผู้เชี่ยวชาญด้านระเบิดระบุว่า อำนาจการทำลายส่วนใหญ่มาจากคลื่นความดัน”

เหตุระเบิดที่เกิดขึ้นใน เลบานอน ไม่ได้เป็นเหตุการเเรกจาก แอมโมเนียมไนเตรท ที่เกิดปฎิกริยาเคมีจากการปนเปื้อนจนเกิดการทำปฎิกริยากลายเป็นระเบิดเเรงดัน หากย้อนกลับไปในช่วง ปี 2490 ที่เท็กซัสซิตี้ เกิดเหตุระเบิดที่มีต้นเหตุจาก แอมโมเนียมไนเตรท 2,300 ตันทำให้มีผู้เสียชีวิตถึง 500 คนเช่นกัน 

นอกจากนี้ยังมีเหตุการที่เกิดขึ้นคล้ายๆ กันอีกหลายประเทศซึ่งมีความรุนเเรงเเละสร้างความเสียหายต่อชีวิตโดยสาเหตุหลักมาจาก  แอมโมเนียมไนเตรท ที่เกิดการปนเปื้อนจนเกิดปฏิกริยาสร้างเเรงระเบิดขึ้น แต่ถึงอย่างไรสาเหตุของการระเบิดยังเป็นข้อสงสัยเเละหาคำตอบกันอยู่ว่านอกจาก แอมโมเนียมไนเตรท ที่ถูกเก็บไว้นั้นได้ทำปฎิกริยากับสิ่งใดถึงเกิดการระเบิดที่รุนเเรงขนาดนี้ 

ขอบคุณข้อมูลจาก: theguardian.com, mtec.or.th

RELATED ARTICLE

Responsive image

เผย 5 อัพเดทใหญ่ Adobe MAX 2020 เมื่อ Artificial Intelligence เป็นพื้นฐานใหม่ของงานสร้างสรรค์

Adobe ผู้สร้าง Software สำหรับงานสร้างสรรค์ชั้นนำ จัดงานสัมมนา Adobe MAX 2020 พร้อมเผยอัพเดทผลิตภัณฑ์ใหม่ครั้งใหญ่ ผสานการทำงานของ Cloud เข้ากับ Artificial Intelligence...

Responsive image
Responsive image

รู้จักโครงการช้อปดีมีคืน ช้อปอย่างไรให้ได้ลดหย่อนภาษีสูงสุด

ทำความรู้จัก ‘ช้อปดีมีคืน’ โครงการล่าสุดจากรัฐที่จะเข้ามากระตุ้นการใช้จ่ายในประเทศในช่วงท้ายปีสำหรับบุคคลที่เสียภาษีเงินได้ โดยเป็นการลดหย่อนภาษีประจำปี 2563 ที่จะมีการยื่นในเดือนม...