“โลกเปลี่ยนถาวร ยุโรปต้องปรับตัวตาม” สารจากประธาน EU บนเวที WEF 2026 ย้ำยุทธศาสตร์ลดการพึ่งพา เตรียมเร่งเครื่องเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความมั่นคง

บนเวที World Economic Forum 2026 ที่เมือง Davos Ursula von der Leyen ประธานคณะกรรมาธิการสหภาพยุโรป (European Union) ส่งสารถึงประชาคมโลกอย่างชัดเจนว่า โลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่ถาวร ไม่ใช่ความผันผวนระยะสั้น และการหวังให้ระเบียบเดิมกลับมาไม่ใช่ทางออกของยุโรปอีกต่อไป

โลกได้เปลี่ยนไปอย่างถาวร และเราจำเป็นต้องเปลี่ยนไปอย่างถาวรเช่นกัน

เธอเน้นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นในวันนี้ไม่ใช่เพียงวิกฤตเฉพาะหน้า หากแต่คือการเปลี่ยนผ่านของระบบโลก ทั้งด้านเศรษฐกิจ การเมือง เทคโนโลยี และความมั่นคง ซึ่งบังคับให้ทุกประเทศต้องทบทวนจุดยืนและระดับการพึ่งพาของตนเองอย่างจริงจัง

บทเรียนจากปี 1971 เมื่อระเบียบโลกพังในชั่วข้ามคืน

Ursula von der Leyen พาผู้ฟังย้อนกลับไปยังปี 1971 ปีเดียวกับการประชุม Davos ครั้งแรก และเหตุการณ์ "Nixon Shock" เมื่อสหรัฐฯ ตัดสินใจยกเลิกการผูกค่าเงินดอลลาร์กับทองคำ ส่งผลให้ระบบเศรษฐกิจโลกหลังสงครามโลกครั้งที่สองล่มสลายในชั่วข้ามคืน ประเทศต่าง ๆ ไม่มีเวลาตั้งรับ ตลาดการเงินทั่วโลกปั่นป่วน และความไม่แน่นอนปกคลุมทั้งระบบเศรษฐกิจระหว่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม วิกฤตครั้งนั้นไม่ได้จบลงด้วยความล่มสลายเพียงอย่างเดียว หากแต่เปิดทางให้โครงสร้างใหม่ถือกำเนิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นระบบค่าเงินลอยตัว การขยายตัวของการค้าโลก และโลกาภิวัตน์ในรูปแบบใหม่ ซึ่งกลายเป็นรากฐานของเศรษฐกิจโลกตลอดหลายทศวรรษถัดมา

การยกเหตุการณ์นี้ขึ้นมาไม่ใช่เพื่อเปรียบเทียบตัวเลขเศรษฐกิจในอดีตกับปัจจุบัน แต่เพื่อชี้ว่า วิกฤตระดับโลกมักเป็นจุดบังคับให้ระบบเดิมไปต่อไม่ได้ และช่วงเวลานั้นเองที่การตัดสินใจของผู้นำจะเป็นตัวกำหนดว่าใครจะเป็นผู้กำหนดกติกาใหม่ และใครจะต้องปรับตัวตาม

European Independence อิสรภาพเชิงโครงสร้างของยุโรป

หัวใจของสุนทรพจน์คือแนวคิด “European Independence” ซึ่ง Ursula von der Leyen อธิบายอย่างชัดเจนว่า ไม่ได้หมายถึงการปิดกั้นตนเองจากโลก การลดบทบาทของยุโรปบนเวทีระหว่างประเทศ หรือการหันหลังให้โลกาภิวัตน์ หากแต่คือการลดการพึ่งพาที่เปราะบางเกินไปในประเด็นเชิงยุทธศาสตร์ เพื่อเสริมความสามารถในการรับมือกับความไม่แน่นอนในระยะยาว

European Independence ไม่ใช่เรื่องของการแยกตัว แต่คือเรื่องของความยืดหยุ่นและความสามารถในการเลือก

เธอชี้ว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ยุโรปพึ่งพาภายนอกอย่างลึกซึ้งในหลายด้าน ตั้งแต่พลังงาน วัตถุดิบสำคัญ เทคโนโลยีขั้นสูง ไปจนถึงขีดความสามารถด้านความมั่นคงและการป้องกันประเทศ ในบริบทของโลกที่มีความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์เพิ่มขึ้น การพึ่งพาเช่นนี้จึงกลายเป็นความเสี่ยงเชิงโครงสร้างที่อาจถูกใช้เป็นเครื่องมือกดดันทางการเมืองและเศรษฐกิจได้

Ursula von der Leyen ยอมรับว่าแนวคิด European Independence เคยถูกตั้งคำถามอย่างกว้างขวางเมื่อปีที่ผ่านมา แต่การเปลี่ยนแปลงของโลกที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงได้สร้างฉันทามติใหม่ว่า การยึดติดกับระบบเดิมโดยหวังว่าทุกอย่างจะกลับมาเหมือนก่อน ไม่สามารถจัดการกับความเสี่ยงเชิงโครงสร้างได้อีกต่อไป หากการเปลี่ยนแปลงของโลกเป็นเรื่องถาวร ยุโรปเองก็จำเป็นต้องปรับโครงสร้างของตนอย่างถาวรเช่นกัน

แนวคิด European Independence จึงไม่ใช่การตัดขาด แต่คือการสร้าง 'ความสามารถในการเลือก' กล่าวคือ ยุโรปยังคงทำงานร่วมกับโลก เปิดรับการค้าและความร่วมมือระหว่างประเทศ แต่ต้องไม่อยู่ในสถานะที่ขาดทางเลือก เมื่อเกิดแรงสั่นสะเทือนทางภูมิรัฐศาสตร์ เศรษฐกิจ หรือความมั่นคงในอนาคต

การค้าโลก ยุโรปเลือกเปิด ไม่เลือกถอย

ในประเด็นการค้า Ursula von der Leyen ย้ำว่ายุโรปจะไม่หันไปสู่การปกป้องตัวเองแบบปิดประเทศ แม้โลกจะเผชิญแรงกดดันจากกำแพงภาษีและการแข่งขันเชิงอำนาจ โดยยกตัวอย่างข้อตกลงการค้า EU–Mercosur ซึ่งใช้เวลากว่า 25 ปีในการเจรจา และจะสร้างเขตการค้าเสรีที่ครอบคลุมมากกว่า 20% ของ GDP โลก พร้อมเชื่อมตลาดผู้บริโภคมากกว่า 700 ล้านคน

เธอระบุว่า ข้อตกลงนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของตัวเลขทางเศรษฐกิจ แต่เป็นสารที่ยุโรปส่งไปยังโลกว่า 

ยุโรปเลือกการค้าที่เป็นธรรม แทนกำแพงภาษี และเลือกความเป็นหุ้นส่วน แทนการแยกตัวออกจากกัน

นอกจากนี้ ยุโรปยังเร่งเดินหน้าเจรจากับประเทศคู่ค้าหลายแห่ง ตั้งแต่เม็กซิโก อินโดนีเซีย สวิตเซอร์แลนด์ ออสเตรเลีย ไปจนถึงประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงอินเดีย ซึ่งเป็นดีลที่อาจเชื่อมผู้คนกว่า 2 พันล้านคน และอาจกลายเป็นหนึ่งในข้อตกลงการค้าที่ใหญ่ที่สุดของโลก เป็นโอกาสเชิงกลยุทธ์ของยุโรปในศตวรรษนี้

EU Inc. และการทำให้ยุโรปเป็นตลาดเดียวจริง

Ursula von der Leyen ชี้ว่าความสามารถในการแข่งขันของยุโรปไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเปิดตลาดภายนอกเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างภายใน โดยเฉพาะความซับซ้อนของกฎระเบียบที่แตกต่างกันใน 27 ประเทศสมาชิก

เพื่อแก้ปัญหานี้ เธอเสนอแนวคิด EU Inc. หรือกฎหมายที่ 28 ซึ่งมีเป้าหมายสร้างกรอบกติกาทางธุรกิจชุดเดียวทั่วสหภาพยุโรป เพื่อให้ยุโรปเป็น 'ตลาดเดียว' อย่างแท้จริง ช่วยให้บริษัทสามารถจดทะเบียน ดำเนินธุรกิจ และระดมทุนข้ามประเทศได้ง่ายขึ้น ลดต้นทุนด้านกฎระเบียบ และเพิ่มโอกาสในการเติบโตของสตาร์ตอัปและบริษัทนวัตกรรม

ควบคู่กันนั้น ยุโรปกำลังผลักดัน Savings and Investment Union เพื่อระดมเงินออมจำนวนมหาศาลภายในยุโรป ให้ไหลไปสู่ภาคธุรกิจ เทคโนโลยี และอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

พลังงานและความมั่นคง คือฐานของอิสรภาพ

ในด้านพลังงาน Ursula von der Leyen ระบุว่ายุโรปจำเป็นต้องเร่งสร้าง Energy Union ที่มีความมั่นคง ราคาเข้าถึงได้ และพึ่งพาการผลิตภายในมากขึ้น เพื่อลดความผันผวนของราคาและความเสี่ยงจากการพึ่งพาภายนอก

ขณะเดียวกัน เธอย้ำว่าเศรษฐกิจและความมั่นคงไม่สามารถแยกออกจากกันได้อีกต่อไป ยุโรปจึงเดินหน้าเพิ่มงบประมาณด้านกลาโหมครั้งใหญ่ถึง 800,000 ล้านยูโรภายในปี 2030 พร้อมสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีด้านความมั่นคงและการป้องกันประเทศ ซึ่งไม่เพียงตอบโจทย์ด้านความปลอดภัย แต่ยังเป็นแรงขับเคลื่อนอุตสาหกรรมและนวัตกรรมใหม่ของยุโรป

จุดยืนต่อยูเครน อาร์กติก และระเบียบโลก

Ursula von der Leyen ยืนยันว่า “ยุโรปจะยืนเคียงข้างยูเครน" โดยให้การสนับสนุนเงินกู้ 90,000 ล้านยูโรในช่วงปี 2026–2027 เพื่อช่วยเสริมความสามารถในการป้องกันประเทศ และทำให้รัฐยังให้บริการพื้นฐานได้ต่อเนื่อง พร้อมย้ำว่าการใช้กำลังละเมิดอธิปไตยไม่อาจถูกทำให้เป็นเรื่องปกติในระบบโลกได้

ในช่วงท้าย เธอเชื่อมโยงไปยังภูมิภาคอาร์กติก โดยเฉพาะกรณีกรีนแลนด์ พร้อมย้ำหลักการว่าอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนเป็นสิ่งที่ไม่อาจต่อรองได้ และยุโรปยืนหยัดเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกับกรีนแลนด์และราชอาณาจักรเดนมาร์ก

ขณะเดียวกัน เธอเตือนว่ามาตรการกำแพงภาษีเพิ่มเติมที่ถูกเสนอขึ้นระหว่างพันธมิตรถือเป็นความผิดพลาด และการผลักโลกเข้าสู่วงจรถดถอยจะยิ่งเป็นประโยชน์ต่อฝ่ายตรงข้าม ยุโรปจึงพร้อมตอบสนองอย่างหนักแน่น เป็นเอกภาพ และได้สัดส่วนต่อมาตรการที่ไม่เป็นธรรม พร้อมย้ำว่าสหรัฐฯ คือทั้งพันธมิตรและมิตรประเทศ และความมั่นคงเชิงยุทธศาสตร์จะเกิดขึ้นได้จากความร่วมมือ ไม่ใช่การเผชิญหน้า

ยุโรปในโลกที่ไม่ย้อนกลับ

คำแถลงของ Ursula von der Leyen ที่ Davos 2026 สะท้อนสารสำคัญเพียงหนึ่งเดียว โลกได้เปลี่ยนไปอย่างถาวร และการปรับตัวแบบค่อยเป็นค่อยไปไม่เพียงพออีกต่อไป

ยุโรปจึงเลือกเดินหน้าเร่งสร้างอิสรภาพเชิงโครงสร้าง ไม่ใช่เพื่อถอยออกจากโลก แต่เพื่อยืนอยู่ในโลกใบใหม่ได้อย่างมั่นคง แข่งขันได้ และมีอำนาจในการกำหนดอนาคตของตนเองในระเบียบโลกที่กำลังเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว

อ้างอิง: Special Address by Ursula von der Leyen, President of the European Commission, World Economic Forum Annual Meeting 202=6